Serum prokalsitonin düzeyinin kronik böbrek yetmezliği hastalarında enfeksiyonu öngörmedeki yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FIRAT KAYA
Danışman: Özgür DİKME
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasında acil servise başvuran kronik böbrek yetmezliği (KBY) olan hastalarda serum prokalsitonin (PCT) düzeylerinin enfeksiyonu öngörmedeki yeri ve acil servise başvuran enfeksiyonu olan KBY hastalarında PCT kesim değerinin tespiti amaçlandı. Gereçler ve yöntem: Prospektif, kesitsel, tanımlayıcı bir çalışma olarak dizayn edildi. 01.04.2023 ile 30.09.2023 tarihleri arasında acil servise başvuran ve klinisyen kararı ile GFH tetkiki istenilen hastalar çalışmanın evrenini oluşturdu. GFH tetkik istemi yapılan hastalar içinde serum GFH düzeyi <90 ml/dk/1,73m² ve acil servis başvurusunda klinisyen kararı ile enfeksiyon ön tanısı ile serum PCT ölçümü yapılmış olan ardışık hastalar çalışmanın popülasyonunu oluşturdu. Çalışma popülasyonu içerisinden dahil edilme ve dışlama kriterlerine göre seçim yapılarak çalışmanın örneklemi oluşturuldu. Hastaların acil servise başvuru tarihi, yaşı ve cinsiyeti, komorbid hastalıkları, yaşamsal bulguları,laboratuvar tetkik sonuçları, görüntüleme yöntemi ve radyoloji raporu, acil servis sonlanımı kayıt altına alındı. Acil servise başvurusunda klinisyen kararı veya görüntüleme ve laboratuar tetkikleri ile enfektif olduğuna karar verilen hastalar ile nonenfektif grup hastalar arasında çalışmanın birincil ve ikincil amaçlarına yönelik karşılaştırmalar yapıldı. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile incelendi. Nicel bağımsız verilerin analizinde bağımsız örneklem t test ve Mann-Whitney U test kullanıldı. Bağımlı nicel verilerin analizinde eşleştirilmiş örneklem t test ve Wilcoxon testi kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde ki-kare test, ki-kare test koşulları sağlanmadığında Fischer test kullanıldı. Düzey ve kesim değeri ROC eğrisi ile araştırıldı. Etki düzeyi tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon ile araştırıldı. P değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar şeklinde değerlendirildi. Bulgular: Enfeksiyöz grup 162 (%33,9) hastadan, Nonenfeksiyöz grup ise 316 (%66,1) hastadan oluştu. Hastaların 255'i (%53,3) kadın, 223'ü (%46,7) erkekti. Yaş ortalaması 73,7±12,3 yıl saptandı. Yaş ortalaması, cinsiyet, komorbidite varlığı, HT, DM, KBY, akciğer hastalığı, solunum sistemi semptomları gastrointestinal semptomlar, üriner sistem semptomları, kas iskelet sistem semptomları, hemoglobin, trombosit, glukoz, kreatinin, GFH, potasyum değerleri gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi. Enfeksiyöz grupta KKY varlığı, nabız, ateş, WBC, üre, nötrofil, nötrofil yüzdesi, CRP, PCT, NLR değerleri nonenfeksiyöz gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,005). Enfeksiyöz grupta nörolojik ve kardiyak semptomlar, SKB, DKB, SpO2, lenfosit, sodyum değerleri nonenfeksiyöz gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,005). GFH 15-90 ml/dk/1,73m² olan hastalar için enfeksiyöz ve nonenfeksiyöz hastaların ayrımında PCT değerinin anlamlı etkinliği gözlendi(Eğri altı alan 0,750(0,696-0,804)). GFH 15-90 ml/dk/1,73m² olan hastalarda enfeksiyöz hasta ayrımında PCT 0.23 kesim değeri anlamlı bulundu ve duyarlılık %59,1, pozitif kestirim değeri %61,9, özgüllüğü %80,2 ve negatif kestirim değeri %82 saptandı. GFH <15 ml/dk/1,73m² olan hastalar için de enfesiyöz ve nonenfeksiyöz hasta ayrımında PCT değerinin anlamlı etkinliği gözlendi ( Eğri altı alan 0,867 (0,776-0,958)). GFH 15-90 ml/dk/1,73m² olan hastalarda enfeksiyöz hasta ayrımında PCT 0.56 kestirim değeri anlamlı bulundu ve duyarlılık %83,3, pozitif kestirim %75,8, özgüllük %83,7 ve negatif kestirim değeri %89,1 saptandı. Sonuç: Serum PCT düzeyi ölçümünün acil servise başvuran KBY hastalarında enfeksiyonu belirlemede yardımcı bir laboratuvar parametresidir. Enfeksiyon kararı vermede GFH <15 ml/dk/1,73m² olan hastalar için serum PCT kesim düzeyi 0,56 ng/mL ve GFH 15-90 ml/dk/1,73m² olan hastalar için serum PCT kesim değeri 0,23 ng/mL olarak belirlendi. GFH 15-90 ml/dk/1,73m² olan hastalarda enfeksiyon varlığını belirlemede serum PCT düzeyi KBY tanısı olmayan hastalarla benzerlik gösterirken, GFH <15 ml/dk/1,73m² olan hastalar için enfeksiyonu belirlemede serum PCT kesim değeri KBY tanısı olmayan hastalardan daha yüksek bulundu. GFH <15 ml/dk/1,73m² olan ve serum PCT düzeyleri 0,25-0,50 ng/mL aralığında olan hasta grubunda ise hakim olan nötrofili ve lenfopeninin NLR oranını yükselttiği ve bu oranın PCT ile korelasyonun kurularak bu hastalar özelinde erken tanı konması açısından anlamlı sonuçlar doğurabilecek yeni çalışmalar ile desteklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz.