Adrenal yetersizliğin tanısında düşük ve standart doz ACTH uyarı testinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL KAYMAK
Danışman: Yüksel ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Düşük doz ACTH stimülasyon testinin cut-off değerlerinin doğruluğunun değerlendirilmesi ve adrenal yetersizliği teşhis etmede düşük doz ve standart doz ACTH uyarı testlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniğine 2013-2019 yılları arasında başvuran klinik olarak adrenal yetmezlik şüphesinin olduğu, yapılan tetkiklerinde bazal kortizol düzeyi 3-18 µg/dl arasında saptanan 18 yaş üzeri ve 80 yaş altı toplam 115 hasta alındı. Tanı, takip ve tedavi amacıyla yapılan laboratuvar testleri ve otomasyon sistemlerindeki elektronik kayıtları retrospektif olarak değerlendirildi. Klinik olarak düşük doz ve standart doz ACTH uyarı testine verilen yanıtlar hastane arşivinden dökümante edildi. Hastalar düşük doz ve standart doz ACTH uyarı testine verilen yanıtlara göre 2 gruba ayrıldı.1. Grupta, 1 µg ACTH uyarı testine 30-60. Dakikada verilen yanıt yetersiz olup ( 18 µg/dl) alınan hastalar alındı.2. Grupta, her iki teste de yeterli yanıt vermeyen hastalar alındı. Adrenal yetersizlik saptanmayan 1. Grup ile primer veya sekonder adrenal yetersizlik saptanan 2. Grup arasında düşük doz ve standart doz ACTH uyarı testine 30-60. dakikada verilen yanıtlar ve bazal serum kortizol değerine göre serum kortizolündeki artış miktarı karşılaştırıldı. Adrenal yetersizlik teşhisinde düşük doz ACTH uyarı testinin optimal cut-off değeri ve teşhis doğruluğu incelendi. Bulgular: Ortalama pik hormon değerleri karşılaştırıldığında 250 µg ACTH uyarı testinde elde edilen değerler, 1 µg ACTH uyarı testinde elde edilen değerlere göre anlamlı şekilde daha yüksek olduğu görüldü (p 16 µg/dl alındığında %100 Sensitivite, %35,64 Spesifite, %17,72 PPD ve %100,00 NPD elde edilmiştir. Bazale göre artış viii yüzdesi standart doz ACTH uyarı testinde daha fazladır; fakat bazale göre artma yüzdesi, adrenal yetersizlik teşhisi için kullanılmasında anlamlı bulunmamıştır. Sonuçlar: Literatür verilerine bakıldığında, dinamik testlere yanıt olarak kortizolün optimal kesme değerleri hakkında ortak görüş elde edilememiştir. Düşük doz ACTH stimülasyon testinde cut-off değer 16 µg/dl alındığında yalancı pozitif hasta sayısında anlamlı fark olmayıp; yalancı negatif hasta sayısının hiç olmadığı görüldü. Bu çalışma bize düşük doz ACTH stimülasyon testinin klinik kullanımdaki faydasını ve standart doza alternatif olabileceğini gösterdi. Anahtar kelimeler: Adrenal yetersizlik, düşük doz ve standart doz ACTH uyarı testi