Akıllı telefon bağımlılığının dikkat performansı ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYLAN TANIŞAN
Danışman: Süheyla ÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akıllı telefon bağımlılığı (ATB), teknolojik gelişmelerle birlikte yaygınlaşan ve psikolojik, bedensel ve bilişsel işlevler üzerinde olumsuz etkiler yaratan bir davranışsal bağımlılık biçimidir. Bu çalışmada ATB ve artmış ekran süresinin dikkat performansı ile ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 18–35 yaş aralığında 123 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılar günlük ortalama akıllı telefon (AT) ekran süresi ve klinik düzeyde bağımlılık tanısına göre üç gruba ayrılmıştır: düşük ekran süresi ( 3 saat) ve ATB grubu. Katılımcılara Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği–Kısa Formu (ATBÖ-KF), Akıllı Telefon Aşırı Kullanım Ölçeği (ATAKTÖ), Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-Kısa Formu (BIS-11-KF), Yetişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Özbildirim Ölçeği (ASRS) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) uygulanmıştır. Dikkat performansını değerlendirmek için Stroop Testi TBAG formu, İz Sürme Testi, İşaretleme Testi ve Sayı Dizisi Testi kullanılmıştır. AT kullanımıyla ilgili günlük ortalama ekran süresi ve telefon uyandırma sayısı gibi veriler de nesnel olarak kaydedilmiştir. Bulgular: Gruplar arasında dikkat performansında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bununla birlikte, ATB grubunun günlük ekran süresi ve telefon kontrol sıklığı diğer gruplardan belirgin biçimde yüksektir. Ayrıca ATB grubunda bağımlılık, dürtüsellik ve dikkat eksikliği belirtileri diğer gruplara kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Yüksek ekran süresi grubunda ise stres düzeyinin düşük ekran süresi grubuyla karşılaştırıldığında anlamlı artış gösterdiği saptanmıştır. Korelasyon analizlerinde ise AT'nin verimsiz, sorunlu ya da bağımlılık düzeyinde kullanımı depresyon, stres, dürtüsellik, dikkat eksikliği belirtileriyle pozitif ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada ATB'nin dikkat performansı üzerinde beklenen olumsuz etkiyi göstermediği bulunmuştur. Bununla birlikte, ATB'nin artmış ekran süresi, dürtüsellik, dikkat sorunları ve stres düzeyleriyle güçlü bir ilişkisi olduğu görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda, AT kullanımına yönelik müdahalelerde yalnızca ekran süresini azaltmaya odaklanmak yerine verimli kullanım becerilerinin geliştirilmesine ve eşlik eden psikiyatrik sorunların ele alınmasına öncelik verilmelidir.