Mide kanseri hastalarında HER2 mutasyonun sıklığı ve klinik prognostik önemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ERDOĞAN EROL
Danışman: Sadettin ER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mide kanseri dünyada önde gelen kanserle ilişkili ölüm nedenlerinden biridir. Hastalığın genel karakteristik özellikleri coğrafi, etnik ve çevresel farklılıklar göstermektedir. Erken evrelerin asemptomatik ilerlemesi nedeniyle çoğu hasta ileri evrelerde tanı almaktadır. Bu da ileri evre hastalığın takip ve tedavi politikalarını önemli kılmaktadır. Son dönemlerde çalışmalar hedefe yönelik, kişileştirilmiş tedavinin önemini vurgulamaktadır. Mide kanseri hastalarının prognozu etkileyen birçok genetik ve moleküler faktör bulunmakta olup HER2 (Human Epidermal Growth Faktör Reseptör 2) mutasyonu da bu faktörlerden biridir. Son kılavuzlarda tedavi algoritmalarına alınan hedefe yönelik tedavi seçenekleriyle bu mutasyonun özelliklerinin anlaşılması önem kazanmıştır. Bu çalışmada amaç HER2 pozitif mide kanseri hastalığının bölgemizdeki sıklığını tespit etmek ve bu mutasyona bağlı görülen klinikopatolojik özelliklerin tespitini sağlamak ve prognostik önemini anlamaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Temmuz 2019-Ocak 2024 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Genel Cerrahi kliniğine başvuran mide malign neoplazi C16 tanı kodlu, mide malign neoplazi, tanımlanmamış C16.9 tanı kodlu hastalar taranarak patolojik olarak mide malignitesi tanısı olan, HER2 mutasyonu çalışılmış olan hastalar üzerinden yapıldı. 351 tane mide kanseri tanısı almış hastanın HER2 mutasyonu tespit edilenleri belirlenerek tümör özellikleri, prognozu, surveyi, laboratuvar değerleri arasında değerlendirmeler yapıldı. Bulgular: Mide kanseri hastalarında HER2 mutasyon sıklığını belirlemek ve mutasyonun hastalık seyri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacı ile araştırmaya 351 hasta dâhil edilmiştir. Hastaların %71,51'i (n=251) erkektir. Hastaların yaş ortalaması 65,73±11,87 (23-92) yıl olarak hesaplanmıştır. HER2 mutasyon pozitif hasta oranı %27,07 (n=95)'dir. Hastaların %88,03'ünde (n=309) lenf nodu metastazı bulunmuştur. Hastaların yaklaşık yarısı (%51,57) evre 4 kanser hastasıdır. HER2 mutasyon ile diferansiyasyon arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p=0,033). HER2 mutasyonu pozitif olan hastalarda kötü diferansiyasyon oranı (%48,94), negatif olan hastalara göre (%69,33) anlamlı olarak daha düşük iken HER2 mutasyonu pozitif olan hastalarda orta diferansiyasyon oranı (%40,43), negatif olan hastalara göre (%22,67) anlamlı olarak daha yüksektir. HER2 mutasyonu pozitif olan hastalarda (%78,95) mortalite oranı, negatif olan hastalara göre (%65,23) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,014). HER2 mutasyonu pozitif olan hastalarda MMR ve MLH mutasyonu hiç görülmemiştir ve negatif olan hastalara göre anlamlı düzeyde düşüktür (sırasıyla p=0,013, p=0,038). HER2 mutasyonu pozitif olan hastaların Nötrofil/Lenfosit(NLR) ölçüm düzeyi (3,51 (1,27 14,65)), negatif olan hastalara göre (2,97 (0,37-50,5)) anlamlı düzeyde yüksektir (p=0,022). Ayrıca HER2 mutasyonu pozitif olan hastaların üre, ALT, CEA ve CA15.3 ölçüm düzeyleri negatif olan hastalara göre anlamlı düzeyde yüksektir (sırasıyla p=0,023, p=0,018, p=0,016, p=0,049). HER2 mutasyonu pozitif olan hastaların eozinofil ölçüm düzeyi (0,1 (0,01-0,56)), negatif olan hastalara göre (0,13 (0-0,81)) anlamlı düzeyde düşüktür (p=0,036). Benzer olarak HER2 mutasyonu pozitif olan hastaların lipaz ölçüm düzeyi (32 (11-91)), negatif olan hastalara göre (36 (13-219)) anlamlı düzeyde düşüktür (p=0,047). Bölgenin bileşke olması HER2 mutasyon pozitifliği riskini antrum olmasına göre 2,5 kat arttırmaktadır (p = 0.035, Exp(B) = 2.496 (95% GA: 1.067–5.838). Sonuç: Bu çalışmada, mide kanserli hastalarda HER2 mutasyon sıklığı ile klinik patolojik özellikler ve prognostik göstergeler arasındaki ilişki detaylı olarak incelenmiştir. 351 hasta üzerinde yapılan retrospektif çalışmada HER2 pozitif hasta sayısı yüzde 27,07 olarak tespit ediliştir. HER2 pozitif hastalarda kötü diferansiyasyon oranının anlamlı derecede düşük ve orta diferansiyasyon oranının ise yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu bulgular, HER2'nin mide kanserinde tümörün histopatolojik yapısını belirlemede bir rolü olduğunu göstermektedir. Laboratuvar testleriyle ilgili yapılan istatistiksel analizler sonucunda nötrofil/lenfosit oranı (NLR), üre, ALT, CEA, ESR ve CA15.3 seviyelerinin HER2 pozitif hastalarda anlamlı derecede yüksek olduğu, eozinofil düzeyinin ise anlamlı derecede düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar HER2 pozitif hastalarda daha agresif biyolojiye sahip tümör özellikleri beklendiğini göstermiştir. Diğer bir bulgumuz olan HER2 pozitif alt grupta MMR(Miss atch Repair) ve MLH1 ifadelerinin bulunmaması, bu tümörlerin moleküler düzeyde farklı bir patogenez mekanizması izlediğini ve MSI (mikrosatellit instabilitesi) gibi immün yanıtı etkileyen faktörlerin değişkenlik gösterdiğini göstermektedir. Ayrıca bileşke tümörlerinde daha sık mutasyonun görülmesi HER2 mutasyonunun yalnızca tümör biyoloji üzerine değil, aynı zamanda lokalizasyonuna da etkili olabileceğini göstermektedir. Son olarak HER2 mutasyon over ekspresyonu olan hastalarda mortalite oranının anlamlı düzeyde yüksek bulunması literatürde fikir birliği sağlanamamış bir konuya katkı sunmaktadır. Tüm bu sonuçlar HER2 mutasyonunun bölgemizdeki sıklığının belirlenmesinin yanında HER2 ilişkili tümör fizyolojisi, kliniği ve patogenezinin incelenmesine katkıda bulunacak datalar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mide Kanseri, HER2, Mutasyonlar, Prognoz,