1-12 aylık bebeği olan annelerde postpartum depresyon sıklığı ve etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKEN ÖZDEMİR
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çalışmamız ile 1-12 aylık bebeği olan annelerde postpartum depresyon(PPD) sıklığı ve etkileyen risk faktörlerini tespit edip sağlıklı anne sağlıklı çocuk sağlıklı toplum için yapılacak çalışmalara katkıda bulunmayı amaçlamaktayım. Gereç ve Yöntem: Araştırma 15.03.2019-15.03.2020 tarihleri arasında İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'ne bağlı 5 Aile Hekimliği Biriminden oluşan Aile Sağlığı Merkezinde (ASM) gerçekleştirilmiştir. 2018 yılında ASM'ye 1 yılda başvuran gebe sayısı 385 hasta evreninden %5 hata payı ile %90-%99 arasında güven seviyelerinde hasta örneklem büyüklükleri hesaplanmıştır. Evrendeki kişi sayısının bir önceki yıl ile benzer olacağı öngörülerek oluşturulan örneklemi ise 15.03.2019-15.03.2020 tarihler arasında ASM'ye kayıtlı 1-12 aylık bebek annelerinden araştırmaya katılmayı kabul eden, araştırma kriterlerine uyan 193 kadın oluşturmuştur. Çalışmamız tek merkezli, tanımlayıcı-kesitsel olarak planlanmış anket çalışmasıdır. Çalışmamızda annelerle 2 defa yüz yüze görüşme yapılmıştır. 1.görüşmede 1-12 aylık bebeği olan annelere 54 sorudan oluşan sosyodemografik anket ve Edınburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) uygulanmışken 2.görüşmede 2-12 aylık bebeği olan annelere sadece EPDÖ uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda uyguladığımız EPDÖ kesme puanı 13 ve üzeri alınarak aynı annelere değişik zaman dilimlerinde yapıldığında 1.değerlendirmede %7.3, 2.değerlendirmede %3.7 oranında risk tespit edilmiştir. İkinci değerlendirmede tespit edilen 7 postpartum depresyonun %42,92'u birinci değerlendirmede tespit edilmiş olan tanı, %57,1'i yeni tanıydı. Depresyon saptanmayan hastaların %6,1'inde daha önce depresyon saptanmıştı. 1.ve 2. Değerlendirme sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı değişim saptanmadı (p=0,118). 1.değerlendirmede PPD tespit edilen 11 annede ise 2.değerlendirmede PPD iyileşmiştir. Bir yıl içinde yapılan değerlendirmede ise Postpartum Depresyon risk oranı %9.3(n:18) olarak saptanmıştır. EPDÖ'ne göre Postpartum depresyon ile anlamlı ilişkisi olan faktörler; eş ile iletişim, eş yaşı, önceki doğumlardan sonra psikiyatrik sorun varlığı, son gebeliğin planlanma durumu, bebeğin doğum kilosu, doğumda annede sağlık sorunu varlığıdır. Sonuç: Postpartum depresyonu olan annelerin önemli bir kısmının hastalıklarını farkında olmadığı, tanı almadığı, farkında olanların çoğunluğunun bu durumu nasıl yönetmeleri gerektiğini bilmedikleri saptanmıştır. Postpartum Depresyon yaşayan annelerin kendilerine destek olarak kimi seçecekleri konusunda karar veremeyip tek başlarına bu durumlarını aşmaya çalıştıkları, güvenecek bir merci bulduklarında da tüm içtenlikleri ile içinde bulundukları durumu anlattıkları görülmüştür. Postpartum depresyon tedavisi ilaç, psikoterapi ve eletrokonvulzif tedavi(EKT) ile olmasına karşılık çalışmaya katılan annelerin tedavi nedeni ile emzirmeyi bırakacakları korkusuyla tedaviyi kabul etmedikleri, hastaların çoğunun aile, eş veya sosyal çevre desteği olduğu taktir de iyileşebileceği tespit edilmiştir. Postpartum Depresyonda olan anneleri tespit etmek, tespit edilen anneleri gerekli birimlere yönlendirmek, aile desteğinin sağlanmasını desteklemek biz aile hekim ve aile sağlığı çalışanlarının görevleri arasında olduğuna dikkat çekilmelidir. Anahtar Kelimeler: Anne, Postpartum Depresyon, Risk Faktörü