Şizofreni tanılı hastalarda intihar davranışının algılanan duygu dışavurumu, mizaç ve karakter özellikleri ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLİSTAN MERVE KARACA
Danışman: Filiz İZCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İntihar şizofrenide erken ölümlerin ana nedenlerinden biridir. Şizofreni hastalarında intihar öngörücülerini belirlemeye yönelik çabalar ile tedavi sürecini planlama çalışmaları devam etmekle birlikte intihar için risk oluşturan birçok faktör halen belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmada şizofreni tanılı hastalarda yaşam boyu intihar davranışı ile algılanan duygu dışavurumu, mizaç ve karakter özellikleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya SBÜ Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran, DSM-5 kriterlerine göre "Şizofreni" tanısı alan, remisyonda olduğu belirlenen, yaşamı boyunca en az bir kez intihar girişiminde bulunmuş 41 hasta ve hiç intihar girişiminde bulunmamış 40 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik ve Klinik Veri Toplama Formu, DSM-5 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme - Klinisyen Versiyonu (SCID-5- CV), Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANNS), Duygu Dışavurumu Düzeyi Ölçeği (LEE), İntihar Davranışı Ölçeği (İDÖ), Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE) uygulanmıştır. Bulgular: İntihar girişimi öyküsü olanlarda olmayanlara göre; psikoz başlangıç yaşı daha küçük, tedavisiz geçen süre daha uzun bulundu. İntihar girişimi öyküsü olan grupta hastanede yatış sayısı, erken dönem olumsuz yaşantılar/stresli yaşam olayları öyküsü, hastalığın başlangıcında stresör/tetikleyici olay öyküsü, hostilite/saldırganlık öyküsü, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü ve ailede intihar davranışı öyküsü daha yüksek saptandı. Ayrıca sosyal desteği yeterli olanlarda intihar girişimi öyküsü daha düşüktü. İntihar girişimi öyküsü olanlarda İDÖ, LEE, PANSS ölçeklerinin toplam ve tüm alt ölçek puanları ortalamaları daha yüksekti, MKE'nin ise mizaç alt boyutlarından ZK1 (beklenti endişesi ve karamsarlık - sınırsız iyimserlik) puanı ortalamaları daha yüksek iken, karakter alt boyutlarından KY1 (sorumluluk alma - kınama) ve İY4 (acıma - intikamcılık) puanları ortalamaları daha düşüktü. İDÖ toplam ve tüm alt ölçek puanları ile PANSS toplam ve tüm alt ölçek puanları arasında, İDÖ toplam ve bazı alt ölçek puanları ile LEE toplam ve bazı alt ölçek puanları arasında, YA2 (dürtüsellik - iyice düşünme) puanları arasında, ZK toplam ve bazı alt boyut puanları arasında aynı yönlü korelasyon; KY toplam ve bazı alt boyut puanları arasında, İY toplam ve bazı alt boyut puanları puanları arasında ters yönlü korelasyon saptandı. Sonuç: İntihar girişimi öyküsü olan ve olmayan hastalar arasında; psikoz başlangıç yaşı, tedavisiz geçen süre, hastanede yatış sayısı, erken dönem olumsuz yaşantılar/stresli yaşam olayları öyküsü, hastalığın başlangıcında stresör/tetikleyici olay öyküsü, hostilite/saldırganlık öyküsü, ailede psikiyatrik hastalık ve intihar davranışı öyküsü açısından farklılıklar görülmüştür. İntihar girişimi öyküsü olanlarda ve İDÖ puanları daha yüksek olanlarda algılanan duygu dışavurumu belirgin düzeyde daha yüksek çıkmıştır. Ayrıca intihar girişimi öyküsü olan hastalarda olmayanlara göre; beklenti endişesinin, karamsarlığın, kınama özelliğinin ve intikamcılığın daha fazla olduğu bulunmuştur. Daha yüksek zarardan kaçınma, daha düşük kendi kendini yönetme ve daha düşük işbirliği yapma özellikleri gösteren hastalarda intihar davranışı riskinin daha yüksek olduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: İntihar davranışı, şizofreni