Spinal kord yaralanmalı hastalarda kemik yoğunluğu/ osteoporoz sıklığı ile ilişkili faktörler  (demografik,  klinik ve fonksiyonel parametrelerle ilişkisi)

FATIMA KUL

Spinal kord yaralanmalı hastalarda kemik yoğunluğu/ osteoporoz sıklığı ile ilişkili faktörler (demografik, klinik ve fonksiyonel parametrelerle ilişkisi)

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATIMA KUL

Danışman: Kadriye ÖNEŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada amacımız; SKY hastalarında meydana gelen kemik kaybını tespit etmek; neden olabilecek faktörlerin klinik, demografik ve fonksiyonel parametreler ile ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne spinal kord yaralanması sebebiyle yatarak ve ayaktan tedavi gören 46 kadın, 76 erkek, toplam 122 SKY hastası retrospektif olarak hasta dosyalarından taranarak çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, yaralanma tarihi ve etyolojisi, hastalık süreleri, komplikasyonları kaydedildi. Hastaların nörolojik seviyesi için 2013 ASIA skalası kullanıldı. Hastaların motor seviyeleri kaydedildi. Hastaların spastisitesi Modifiye Ashworth Skalası-MAS'na göre kaydedildi. Hastaların rutin biyokimya testleri, serum kalsiyum (Ca, mg/dl), fosfor (P, mg/dl), alkalen fosfataz (ALP, U/L), hemogram, tiroid fonksiyon testleri, 25 hidroksi vitamin D3 not edildi. Hastaların fonksiyonel durumu vertikalizasyon açısıdan değerlendirilerek üç gruba ayrıldı. Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi not edildi.Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometre (DXA) ölçümleri toplam kalça ve L1-L4 T skorları, vertebra, L1, L2, L3, L4 KMY ve L1-L4 KMY L1'de stabilizasyon sistemi olan hastaların L2-L4 KMY skorları g/cm² cinsinden ve Z skorları kaydedildi. Sağ kalça boyun, büyük trokanter (GT), intertrokanter bölge KMY skorları g/cm² cinsinden ve Z skorları, distal femur epifiz, metafiz ve proksimal tibia epifiz KMY skorları g/cm² cinsinden kaydedildi. Hastalar, yaralanma sonrası ilk 1 yılda akut SKY, yaralanmasından bir yıl sonrası kronik SKY olarak sınıflandırıldı. Parapleji- tetrapleji, komplet-inkomplet olarak sınıflandırıldı. Bulgular: Yaralanma süresi ile L1- L4 lomber Z skor arasında pozitif yönlü bir korelasyon mevcutken (r=0,354, p=0,001), toplam kalça Z skor (r=-0,236, p=0,009), distal femur epifiz KMY (r=-462, p<0,001), distal femur metafiz KMY (r=-0,431, p=0,001 ), distal tibia epifiz KMY (r=-376, p=0,003 ) arasında negatif yönlü bir korelasyon mevcut idi. Toplam kalça Z skorunun erkeklerde, distal femur metafiz KMY değerlerinin kadınlarda anlamlı olarak düşük olduğu görüldü (p=0,01). Toplam kalça Z skoru tekerlekli sandalye grubunda, fonksiyonel ambule hastalara göre düşük olması istatistiksel olarak anlamlı idi (p=0,014). L1-L4 KMY ve Z skorlarındaki ortalama, kronik SKY'de akut SKY'ye göre istatistiki anlamda yüksekti (p<0,05). Toplam Kalça, femur boyun, büyük trokanter (GT), intertrokanter bölge KMY ortalaması ve Z skoru ortalamaları, distal femur epifiz, metafiz KMY, proksimal tibia epifiz KMY ortalaması kronik SKY'de akut SKY'ye göre istatistiki anlamda düşük bulundu (p<0,05). Proksimal tibia epifiz ve distal femur epifiz KMY sonuçları değerlendirildiğinde akut, kronik SKY ile komplet–inkomplet yaralanma arasında anlamlı bir interaksiyon bulundu. Akut SKY hastalarda komplet-inkomplet yaralanma arasında anlamlı fark yokken, kronik SKY'de komplet hastaların KMY'si inkomplet hastaların KMY'sine göre anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,003). İnkomplet hastalarda, kronik SKY grubundaki KMY akut SKY grubundaki KMY ortalamasından daha azdı, fakat anlamlı değildi. Fakat komplet yaralanmalı hastalarda ise, kronik SKY grubundaki KMY akut SKY grubundaki KMY ortalamasından anlamlı oranda düşük bulundu (p=0,047). Distal femur epifiz sonuçları da benzerdi, sırasıyla p=0,003 ve p=0,001. Sonuç: Çalışmamızda SKYli hastaların bir yıldan sonra lomber vertebrada KMY'nin arttığı ve proksimal femur ve diz bölgelerinde istinasız KMY azalması yaşadığı görüldü. Yaşla birlikte osteoporoz şiddetinin artması beklenirken, kemik demineralizasyonuyla sadece yaralanmadan sonra geçen sürenin ilişkisi vardı. Komplet durumun sadece distal femur ve proksimal tibia epifiz bölgelerindeki kemik kaybını arttırdığı görüldü.