Çocuk hekimleri ve aile hekimlerinde çölyak hastalığı hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ÖNAL BAŞER
Danışman: Zehra Esra ÖNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çölyak hastalığı (ÇH) glüten alımı sonrasında genetiği yatkın kişilerde hastalığın kendisine özgü histolojik ve serolojik değişikliklerin görüldüğü otoimmün bir hastalıktır. Çölyak hastalığı buzdağı özelliği göstermekte, kolay tanı konulabilinen klasik semptomları olan hastalardan daha çok sayıda asemptomatik veya hafif semptomu olan hasta vardır. Tanı konulmasındaki gecikmelerden en önemlisi hastanın takibinde önemli rol oynayan birinci basamaktaki sağlık çalışanlarının ÇH konusunda bilgi ve farkındalığının yetersiz olmasıdır. Bu araştırma, çocuk hekimleri ve aile hekimlerimizin çölyak hastalığı hakkında bilgi düzeylerin değerlendirilerek, birinci basamak sağlık hizmeti veren hekimlerimizin bu konudaki duyarlılığını arttırmak ve teşhis koyulması konusunda gecikilmemesini vurgulamak, öğrenme etkinliklerinin geliştirilmesi için düzeltici adımlar aramak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı ve karşılaştırılmalı nitelikler taşıyan bir anket çalışmasıdır. İstanbul Anadolu yakasında Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde görev yapan toplam 312 pediatri ve aile hekimliği asistanı ile Haziran-Ekim 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Istanbul ili Anadolu yakasında çalışan çocuk hekimleri) 250 kişi olarak kabul edilerek %95 güven düzeyinde 5 birim hata payı ile gerekli örneklem büyüklüğünün en düşük 150 kişi kabul edilmiştir ve (İstanbul ili Anadolu yakasında çalışan aile hekimleri) 250 kişi kabul edilerek %95 güven düzeyinde 5 birim hata payı ile gerekli örneklem büyüklüğünün en düşük 150 kişi kabul edilmiştir. Hekimlere Çölyak Hastalığı bilgi düzeyi ve farkındalıklarını ölçen bir anket uygulanmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, medyan, frekans, yüzde, minimum, maksimum) kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalıştığı alanı pediatri olan hekimlerin "çölyak hastalığı gastrointestinal sistem bulgusu olmadan da görülebilir mi?" sorusuna doğru cevap verme oranı, aile hekimliği doktorlarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,005; p<0,01). Yaptığımız anket çalışmasında epidemiyolojik, tanı metodolojisi ve takip tedavi açısından sorular gruplandırıldığında epidemiyoloji puanı ortalaması 61,06±17,13'tür, tanı metodolojisi puanı 62,38±20,33'tür. Üçüncü başlık olan takip tedavi puanları ortalaması 46,15±25,93'tür en düşük bilgi düzeyine sahip puandır. Takip ve tedavinin ortalamasının daha düşük olması pediatrist ve aile hekimlerinin tedavi ve takip kısmında çok aktif rol almamaları ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir Sonuç: Toplum sağlığından sorumlu olan aile hekimleri ve birinci basamakta özellikle sağlıklı çocuk takibini yapan pediatristlerin, morbidite ve komorbiditesi oldukça fazla olan, buzdağının altında tanı konulmakta gecikilen hastaların olduğu çölyak hastalığının erken teşhisi ve tedavisine başlanmasında önemli rol oynamaktadırlar. Asistan hekimlerin eğitiminde çölyak hastalığının farkındalığının ve bilgi düzeyinin artırılması için eğitim ve seminerlerin artırılması oldukça önemlidir. Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Çölyak Hastalığı, Pediatri.