45s5 ve S53P4 biyoaktif camların tek başına ve klorheksidinle kombine kullanımının matriks metalloproteinaz ekspresyonuna ve dentin yüzey özelliklerine etkisinin in vitro değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLIHAN YELKENCİ

Danışman: Günseli GÜVEN POLAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Dentinin biyomimetik remineralizasyon tedavilerinde kullanılan biyoaktif camların ve bu materyallerin bir proteaz inhibitörü olan klorheksidin ile kombine kullanımının dentin yüzey özelliklerine ve matriks matelloproteinaz aktivitesine olan etkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: 18-21 yaş arası bireylerin çekilen çürüksüz üçüncü molar dişleri çalışma kapsamında toplanmıştır. Dişlerin, orta koronal bölgesinden 1 mm kalınlığında dentin kesitleri hazırlanmıştır. Demineralizasyon için, %85 H₂PO₄'ün distile su ile seyreltilmesiyle oluşturulan %10 fosforik asit çözeltisi kullanılmıştır. Dentin kesitleri, 24 saat boyunca %10 fosforik asit çözeltisinde demineralize edilmiş ve ardından 8 saat boyunca distile su ile yıkanmıştır. Numuneler dört hafta boyunca fosfat tamponlu salin içerisinde tutulmuş ve %5 CO₂ içeren, 37 °C'de nemlendirilmiş bir ortamda inkübe edilmiştir. Bu süreçte, belirlenen tedaviler uygulanmıştır. Tedavi grupları S53P4, 45S5, klorheksidin ve 45S5, klorheksidin ve S53P4, klorheksidin ve distile su olmak üzere 6'ya ayrılmıştır. Tedavi süresi boyunca, dentin kesitlerini içeren her kuyucuktan her hafta elde edilen çözeltiler biyokimyasal analiz için saklanmıştır. Tedavi süresinin sonunda, her gruptan 5 numune ileri analizler için dentin diskleriyle birlikte homojenize edilmiş ve serum örneklerindeki matriks metalloproteinaz seviyeleri enzime bağlı immunosorbent kit kullanılarak ölçülmüştür. 3 numunenin yüzey özellikleri taramalı elektron mikroskobu ile değerlendirilmiştir. Bulgular: 45S5 ve S53P4 biyoaktif camlar matriks metalloproteinaz ekspresyonunu artırmıştır. Klorheksidin ile kombine kullanımda matriks metalloproteinaz ekspresyonunun düştüğü görülmüştür. 45S5 ve S53P4 uygulamalarının dentin tübüllerini tıkadığı gözlemlenmiştir. Ön işlem olarak klorheksidin uygulanmasının biyoaktif camların dentin yüzey özellikleri üzerindeki etkisini değiştirmediği belirlenmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular ışığında, 45S5 ve S54P4 biyoaktif camların klorheksidin ile kombine kullanımında dentin biyomineralizasyon etkinliğininin artabileceği sonucuna ulaşılmıştır.