Türkiye'de göçmen sağlığı hizmetleri & bir merkez örneği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA BABACAN
Danışman: Tarık Eren YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Türkiye'de 190 farklı ülkeden 3,6 milyonu geçici koruma altındaki Suriyeliler olmak üzere yaklaşık 4,7 milyon göçmen yaşamaktadır. Çalışmamızın ana amacı Birleşmiş Milletler verilerine göre Dünyada en çok sığınmacıya ev sahipliği yapan Türkiye'nin Göçmenlere yönelik yürütmekte olduğu sağlık hizmetlerine genel bir bakış ortaya koymaktır. Bu sağlık hizmetlerinden de Türkiye'nin başkenti Ankara'daki yatak kapasitesi açısından en büyüklerinden olan önemli ve tarihi bir sağlık merkezi olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi (ANEAH) Merkezinin 2014-2018 yılları arasında göçmen sağlığı hizmetleri kapsamında verdiği hizmetler değerlendirilerek, bu özel konuda ulusal ve uluslararası literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız retrospektif tanımlayıcı tipte bir gözlemsel çalışmadır. Araştırmamızın ilk bölümü olarak nitelendirebileceğimiz ve tanımlayıcı nitelikte olan Türkiye'nin Göçmen Sağlığı Hizmetleri, Dünya'daki örneklerinden başlayarak, sağlık sistemindeki basamaklandırılmış hizmet sunumu çerçevesinde etraflıca araştırıldı. Türkiye'deki göçmenlere verilen sağlık hizmetlerinin tarihsel gelişimi çıkartılan mevzuatlar üzerinden gidilerek gelinen son noktaya dikkat çekildi. Özellikle birinci basamak sağlık hizmetleri ve aile hekimliği uygulamaları üzerinde detaylıca araştırılarak verilen hizmetlerin ve mekânların genel bir çerçevede envanteri çıkartıldı. Bunun için ilgili kurum ve kuruluşlara gidilerek yüz yüze görüşme yöntemi ile bilgiler toparlandı. Ayrıca yürütülmekte olunan örnek projeler, zirveler ve insani yardımlara da değinildi. Araştırmamızın ikinci bölümü olan ve retrospektif bir arşiv taraması özelliğinde olan ANEAH'ın 2014-2018 yılları arasında "Uluslararası Misafir Hasta Birimi" bünyesince tutulan göçmen sağlığı hizmetlerinin kayıtları gerekli etik kurul ve ilgili birim yetkililerinden alınan izinler sonrasında incelendi. Yaş ve ülke ayırt etmeksizin yabancı uyruklu hastaların uyruk, yaş, cinsiyet, hasta sayısı, poliklinik, yatış ve acil başvuru sayısı, tanıları, ameliyat olma durumu ve tüm bunların mali verileri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden analiz edildi. Turistin Sağlığı ve Sağlık Turizmi hastaların verileri çalışma dışı bırakıldı. Bulgular: 2014-2018 yılları arasında ANEAH'a başvuran yabancı uyruklu hasta sayısı 30480 olup başvuru sayısı 89203 idi. Kişi başına ortalama başvuru sayısı 2,92 idi. Hastaların %53'ü erkek; %47'si kadın idi. Başvuran kişilerin yaş değerlerine yıl bazında baktığımızda min. 0, maks.119 idi. Ortanca yaş 28 olarak saptandı. Başvuruların 84781'i ayaktan, 4422'si yatan hasta idi. Yatan hasta başvurularının 2591'i ameliyat olan hastalardan oluşurken tüm hastaların toplam hizmet maliyeti 28.914.565,51 TL olarak hesaplandı.158 farklı milletten hasta başvuruda bulunduğu görüldü. Yıllara göre başvurulara baktığımızda toplam 32544(%36.4) başvuru ile en çok başvuru yapan ülke vatandaşları Irak uyruklu, ikinci sırada 24423(%27.3) başvuru ile Suriye uyruklu göçmenlerin olduğu saptandı. Sonuç: Göçmen Sağlığı Hizmetleri kapsamında ilk olarak geçici barınma merkezlerinde sağlık sunumu yapılmakta iken gelen nüfusun artması ve tüm Türkiye'de dağılmış halde bulunması sebebiyle 2013 yılında göçmen sağlığı hizmetleri kapsamı arttırılmış ve Türkiye'nin tüm illerinde sağlık hizmet sunumu başlamıştır. 2015 yılının sonuna kadar sevk zinciri ile sağlık sunumu yapılmış 2015 sonu itibariyle hastaların ikinci ve üçüncü basamağa doğrudan başvurabilme hakkı olmuştur. Tüm basamaklarda hizmetler ücretsiz olarak Sağlık Uygulama Tebliği'ni geçmeyecek şekilde verilmekte ve gerekli birçok özellikli sağlık hizmetine erişimine de kayıtlı göçmenlerin Türkiye vatandaşları gibi sağlandığı görülmektedir. Çalışmamızda üçüncü basamak bir hastanede göçmenlere 5 yıllık süre zarfında verilen tüm sağlık hizmetleri incelenmiş ve en sık başvurulan klinik acil servis olarak tespit edilmiş, en çok yatış yapılan klinik ise genel cerrahi kliniği olarak bulunmuştur. En çok tanı konulan hastalık grubu kas iskelet sistemi hastalıkları olarak bulunurken kişi başı maliyet 92$ olarak hesaplanmış olup bu rakamda üçüncü bir basamaktaki yoğun bakım hizmetlerinin ve özellikli ameliyat ve sağlık hizmetlerinin etkisinin olduğu görülmüştür. Gereksiz acillere başvuruların engellenmesi ve hastalıkların ilerlemeden takip ve izlemlerinin yapılarak üçüncü basamak sağlık hizmeti ihtiyacının azaltılabilmesi için birinci basamağın güçlendirilmesi göçmen ve toplum sağlığı açısından oldukça önemlidir. Gerekli alt yapının farklı formlarda oluşturulduğu Türkiye'deki birinci basamak sağlık kuruluşlarının göçmenler tarafından farkındalığının ve kullanımının artırılması sağlıklı bir toplum inşası ve maliyet etkinlik için gereklidir.