Hematolojik indeksler ile laboratuvar parametrelerinin yetişkin sepsis hastalarında mortalite Yönünden öngördürücülüklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, DİYARBAKIR GAZİ YAŞARGİL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZMİ TOPRAK
Danışman: Bilgin Bahadır BAŞGÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hematolojik İndeksler ile Laboratuvar Parametrelerinin Yetişkin Sepsis Hastalarında Mortalite Yönünden Öngördürücülüklerinin Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç: Sepsis, enfeksiyona karşı vücudun verdiği düzensiz ve aşırı bağışıklık tepkisi sonucunda, doku ve organların işlevlerinde bozulmalara yol açan ciddi bir klinik durumdur. Normalde bağışıklık sistemi, enfeksiyonu sınırlayarak kontrol altında tutmaya çalışırken, sepsiste bu yanıt kontrolden çıkar. Bu durum, enfeksiyonun ötesine geçerek sağlıklı dokulara da zarar verebilen yaygın bir enflamasyona neden olur. Hastalık ilerledikçe, sepsis septik şok adı verilen daha ciddi bir aşamaya geçebilir; bu durumda kan basıncı düşer, organlara yeterli kan akışı sağlanamaz ve ölüm riski artar. Özellikle yaşlı bireyler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde sepsis daha ağır seyredebilmektedir. Bu çalışmamızda sepsis ve/veya septik şok tanısı ile yoğun bakım kliniğine yatırılarak tedavi edilen yetişkin hastalarda hematolojik indeksler ile laboratuvar parametrelerinin mortalite yönünden öngördürücülüklerinin (prediktif kabiliyeti) değerlendirilmesi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 1 Ocak 2018 – 31 Aralık 2023 tarihleri arasında SBÜ Gazi Yaşargil Eğitim Araştırma Hastanesi yoğum bakım ünitelerine sepsis tanısıyla yatan 18 yaş ve üzeri hastalarla retrospektif olarak yapılmıştır. Hastaların klinik ve başvuru özellikleri, yapılan tetkikleri (laboratuvar, görüntüleme ve kültür), epikrizleri ve mortaliteleri geçmişe dönük olarak değerlendirildi. Öncelikle hastanemiz yoğum bakım ünitelerinde yatışı olan sepsis tanı kodu almış hastaların isimleri ve hastahane protokolleri çıkarılıp epikrizleri incelendi ve kriterlere uygun hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastanın ybü yatış gününe ait epikrizleri, hastaların yatış gününe ait laboratuvar sonuçları (NTR/LEN LEN/MONO, PLT/LEN, PH, LAKTAT, COHB, METHB vs.) hastaların yatış durumu, her hastanın hastanede kalış zamanı, mortalite durumu değerlendirilerek bu bilgiler her bir hasta için özenle hazırlanmış formlara kaydedildi. Bu çalışmada, 60 aylık süre boyunca toplamda 426 hasta incelenmiştir. Çalışma kapsamına, 18 yaş altındaki hastalar ile sonuç veya yeterli verilere ulaşılamayan hastalar dahil edilmemiştir. Kriterlere uymayan hastalar çıkarıldığında, çalışma 180 hasta ile tamamlanmıştır. Bulgular: Sepsis tanılı hastalarda hematolojik indeksler ve kan gazı paremerelerı ile mortalite öngürüdücülüğü değerlendirildi. Çalışmamıza 180 hasta dahil edilmiş olup; hastalarımızın hayatını kaybedenlerin sayısı 40, hayatta kalanların sayısı 140 olarak saptanmıştır. Bu çalışmada, NLO ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır ( p=0.830). LMO düzeylerinin mortalite ile ilişkisinde anlamlı bir fark bulunmamıştır (r=0.010). TLO ile mortalite arasında negatif bir ilişki saptanmış ancak bu ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır ( p=0.192). PH düzeylerinin mortalite ile güçlü ve negatif bir korelasyon gösterdiği belirlenmiştir (p<0.001). Laktat düzeylerinin mortalite ile anlamlı bir pozitif ilişki gösterdiği bulunmuştur (p=0.006). COHb düzeylerinin mortalite ile ilişkisinde anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.414). Sonuç: Bu çalışmada, mortalite ile en güçlü ilişkili parametrelerin pH ve laktat düzeyleri olduğu belirlenmiştir. Özellikle pH düzeylerinin düşüklüğü ve laktat düzeylerinin yüksekliği, mortalite riskini anlamlı bir şekilde öngörmektedir. Diğer parametreler (NLO, LMO, TLO, COHb, MetHb), mortalite öngörüsü açısından istatistiksel olarak anlamlı bir katkı sağlamamıştır. Bu bulgular, özellikle pH ve laktat düzeylerinin klinik karar süreçlerinde daha güçlü bir şekilde kullanılabileceğini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: COHb, Laktat, , LMO, MetHb, NLO, pH, Sepsis, TLO