Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonunda femoral tünel hacim oranı, tünel yönelimi ve endobutton lokalizasyonunun klinik sonuçlarla ilişkisi: Üç boyutlu volümetrik analiz
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET EREN ŞEN
Danışman: Bekir Eray KILINÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Femoral tünel genişlemesi, ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu sonrası yaygın olarak bildirilen bir radyolojik bulgudur. Bu çalışmada, hamstring otogrefti kullanılarak ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu uygulanan hastalarda femoral tünel/kondil hacim oranı, femoral tünel uzunluğu, tünel yönelimi ve Endobutton lokalizasyonunun postoperatif femoral tünel genişlemesi ve fonksiyonel sonuçlarla ilişkisinin üç boyutlu bilgisayarlı tomografi temelli volümetrik analiz yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde 2019–2024 yılları arasında izole ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu uygulanan ve postoperatif yaklaşık birinci yılda bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilen 52 hasta ile retrospektif olarak gerçekleştirildi. Tüm hastalara anteromedial portal tekniğiyle hamstring otogrefti kullanılarak ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu uygulandı. Postoperatif bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinden 3D Slicer programı kullanılarak femoral tünel hacmi ve femoral kondil hacmi segmentasyon yöntemiyle ölçüldü ve femoral tünel/kondil hacim oranı hesaplandı. Ayrıca femoral tünel uzunluğu, tünelin 5, 10 ve 15 mm seviyelerindeki çapları, ortalama femoral tünel genişlemesi, aksiyel, koronal ve sagittal tünel açıları ile Endobutton'un lateral femoral korteksteki anteroposterior ve proksimodistal lokalizasyonu değerlendirildi. Fonksiyonel sonuçlar Lysholm ve IKDC skorları ile incelendi. Ölçümlerin güvenilirliği sınıf içi korelasyon katsayısı ile değerlendirildi. İstatistiksel analizde Shapiro–Wilk testi, paired t-test, korelasyon analizleri ve çok değişkenli regresyon analizi kullanıldı. Araştırmada p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık sınırı olarak kabul edildi. Bulgular: Hastaların postoperatif bilgisayarlı tomografi değerlendirmesi ortalama 12,8±1,6 ayda yapıldı. Ortalama intraoperatif greft çapı 8,13±0,61 mm olarak kaydedildi. Postoperatif femoral tünel çapı 5 mm seviyesinde 10,84±1,35 mm, 10 mm seviyesinde 11,13±1,38 mm ve 15 mm seviyesinde 10,64±1,27 mm olarak ölçüldü. Ortalama femoral tünel genişlemesi 2,74±1,17 mm olarak hesaplandı. İntraoperatif greft çapı ile postoperatif tünel çapları arasındaki fark tüm seviyelerde istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Ortalama femoral tünel uzunluğu 40,3±3,3 mm, femoral tünel hacmi 2,40±0,73 cm³, femoral kondil hacmi 162,9±12,7 cm³ ve femoral tünel/kondil hacim oranı %1,47±0,42 olarak saptandı. Ortalama aksiyel tünel açısı 39,4±11,4°, koronal tünel açısı 43,3±6,1° ve sagittal tünel açısı 36,5±8,7° olarak ölçüldü. Endobutton'un lateral epikondile göre anteroposterior lokalizasyonu ortalama 12,32±9,71 mm olarak bulundu. Ortalama tünel genişlemesi ile femoral tünel/kondil hacim oranı arasında güçlü pozitif korelasyon saptandı (ρ=0,826; p<0,001). Ayrıca tünel uzunluğu (r=0,507; p<0,001), aksiyel tünel açısı (r=0,430; p=0,001) ve Endobutton anteroposterior lokalizasyonu (r=0,451; p<0,001) ile tünel genişlemesi arasında anlamlı ilişki bulundu. Koronal ve sagittal tünel açıları ile Endobutton proksimodistal lokalizasyonu tünel genişlemesi ile anlamlı ilişki göstermedi. Çok değişkenli regresyon analizinde yalnızca femoral tünel uzunluğu postoperatif femoral tünel genişlemesinin bağımsız belirleyicisi olarak saptandı (B=0,187; p=0,019). Ortalama Lysholm skoru 92,0±3,6 ve ortalama IKDC skoru 84,6±7,9 olarak bulundu. Radyolojik parametreler ile fonksiyonel skorlar arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Sonuç: Femoral tünel/kondil hacim oranı, femoral tünel uzunluğu, aksiyel tünel açısı ve Endobutton'un anteroposterior lokalizasyonu postoperatif femoral tünel genişlemesi ile ilişkili bulunmuştur. Ancak çok değişkenli analizde yalnızca femoral tünel uzunluğu bağımsız belirleyici olarak saptanmıştır. Bulgularımız, femoral tünel genişlemesinin postoperatif erken-orta dönemde izlenebilen bir radyolojik değişim olduğunu; ancak bu yapısal değişimin hastaların tatmin edici fonksiyonel sonuçlara ulaşmasını engellemediğini göstermektedir. Üç boyutlu volümetrik analiz, ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu sonrası femoral tünel morfolojisinin objektif ve ayrıntılı biçimde değerlendirilmesine olanak sağlayan değerli bir yöntemdir. Femoral tünel geometrisinin cerrahi planlama ve postoperatif izlemde dikkate alınması, tünel genişlemesinin mekanizmalarının daha iyi anlaşılmasına ve rekonstrüksiyon sonuçlarının değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.