Çocukluk çağı vitamin B12 eksikliği tedavisinde kullanılan intramuskuler siyanokobalamin ve sublingual metilkobalamin tedavi yanıtının retrospektif karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE MAVİ ÖZDEMİR
Danışman: Hicran ALTIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Vitamin B12 eksikliği, dünyada ve ülkemizde sık görülen nutrisyonel eksikliklerden biridir. En yaygın sebebi, diyet ile yetersiz alımdır. Bazı genetik mutasyonlar, ilaç kullanımı ve enfeksiyon durumlarında da eksiklik görülebilir. İnsanlarda vitamin B12 eksikliği yorgunluk, halsizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, baş dönmesi, unutkanlık, sinirlilik, çabuk yorulma, anemi, ellerde ve ayaklarda karıncalanma, denge bozukluğu; yenidoğanlarda hipotoni, beslenememe, büyüme ve gelişme geriliği gibi geniş bir yelpazede semptomlarla kendini gösterir. Tedavisi replasman tedavisidir. Tedavi oral, intramuskuler siyanokobalamin (intramuskuler/kas içi), dilaltı metilkobalamin olarak düzenlenebilir. Bu çalışmada, sık kullanılan intramuskuler siyanokobalamin ile dilaltı metilkobalamin tedavi yöntemlerini etkinlikleri, kullanım kolaylıkları veya zorlukları, tedavilere bağlı avantajları-dezavantajları ve yan etkileri açısından karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 01.07.2022 - 01.07.2023 tarihleri arasında SBÜ Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerine halsizlik, iştahsızlık, baş ağrısı, baş dönmesi, unutkanlık, sinirlilik, çabuk yorulma, ellerde ve ayaklarda uyuşukluk, sürekli uyuma isteği gibi şikayetlerle başvuran ve etiyolojisinde vitamin B12 eksikliği düşünülen, bilinen bir kronik hastalığı olmayan, vitamin B12 düzeyi 200 pg/ml'nin altında olan 1 yaş - 18 yaş arasındaki hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, şikayetleri, fizik muayene bulguları ve tetkik sonuçları retrospektif olarak hazırlanan olgu formu ile toplanmıştır. Grup 1 intramuskuler siyanokobalamin, grup 2 ise dilaltı metilkobalamin tedavisi alanlar olarak iki gruba ayrıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 293 hastanın 138'i grup 1, 155'i grup 2 olarak ayrıldı. Hastaların yaş ve cinsiyet dağılımları arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Grup 1'de tedavi öncesi vitamin B12 düzeyleri 144,15 ± 38,99, tedavi sonrası bir buçuk ayda 458,55 ± 163,27 ve üçüncü ayda 520,18 ± 131,75 (p=0,721); grup 2'de tedavi öncesi vitamin B12 düzeyleri 149,45 ± 37,15, tedavi sonrası bir buçuk ayda 442,87 ± 115,81 ve üçüncü ayda 529,47 ± 139,44 (p=0,721) olarak saptanmış olup gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Her iki grupta da istatistiksel anlamlı olarak tedavi öncesi, 1,5. ay ve 3.ay serum vitamin B12 düzeylerinde artış olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç: Bu çalışma sonucunda çocukluk çağı vitamin B12 eksikliğinde dilaltı uygulamanın çocukluk döneminde etkili bir tedavi seçeneği olduğu gösterilmiş oldu. Ek olarak dilaltı uygulamanın non-invaziv olması, sağlık kuruluşlarına azalmış başvuru, hemşire ve hastanedeki azalmış iş yükü avantajlarıdır. İntramuskuler tedavi sonucunda gelişebilecek siyatik sinir zedelenmeleri, intramuskuler uygulama kaynaklı travmatik uygulamalar ve invaziv bir işlem olan intramuskuler uygulamanın yarattığı korku sebebiyle çocuklarda gelişebilecek psikolojik sorunları azaltmak için çocukluk çağı vitamin B12 eksikliğinde dilaltı uygulama ile tedavi etmek önemli ölçüde fark yaratacaktır. Anahtar Kelimeler: Vitamin B12 eksikliği, dilaltı Vitamin B12 tedavisi, intramuskuler B12 tedavisi