Ganoderma lucidum ekstraktının karbonmonoksit zehirlenmesi oluşturulmuş fare modelinde kalp üzerindeki etkilerinin histopatolojik olarak incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA YILMAZ
Danışman: Ayten TÜRKKANI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karbonmonoksit zehirlenmesi dünya genelinde zehirlenmeye bağlı mortalite ve morbiditenin en yaygın nedeni olarak kabul edilmektedir. Karbonmonoksit zehirlenmesinde nörolojik ve kardiyovasküler tutulum morbidite ve mortaliteden önemli ölçüde sorumludur. Karbonmonoksit kaynaklı toksisitenin kesin bir antidotu bulunmamakla birlikte güncel tedavi normobarik veya hiperbarik oksijen uygulamasıdır. Bu tedavilerin kalp tutulumu ve mortaliteye etkileri tartışmalıdır. Kültür mantarları arasında, Gonaderma Lucidum besin değerinden ziyade farmasötik değeri ön planda olan ve yıllardır tıbbi kullanımı mevcut bir mantar türüdür. Çalışmamızın amacı; kalp hasarına neden olan fakat henüz net bir tedavisi bulunamayan karbonmonoksit zehirlenmesinde kardiyotoksik hasarın önlenmesi veya azaltılmasına yönelik yeni bir bitkisel ajanın etkilerini araştırmaktır. Bu sebeple yüksek doz karbonmonoksitin kalp dokusunda meydana getirdiği hasarın ve Ganoderma Lucidum'un bu hasar üzerine doz bağımlı etkilerinin histolojik ve biyokimyasal yöntemlerle ortaya konulması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, karbonmonoksit zehirlenme modeli uygulanarak tedavi gruplarına 9 gün oral gavaj ile Ganoderma Lucidum verilmiş; 10. günde sakrifiye edilmiş olan toplam 20 adet farenin sakrifikasyon sonrası arşiv kalp dokuları kullanılmıştır. Eksize edilen kalplerin ventriküllerinden, sistematik rastgele örnekleme ile frozen kesitler alınarak histokimyasal boyama yapılmış ve bağ dokusu miktarı FIJI programı ile analiz edilmiştir. Frozen kesitlerin bir kısmı da apoptozisin tespiti için TUNEL testinde kullanılmıştır. Kalplerin apeks bölümleri elektron mikroskobik inceleme için gerekli doku takibine alınarak yarı ince ve ince kesitler alınmış; ince kesitler elektron mikroskop altında incelenmiştir. Yarı ince kesitler toluidin mavisi ve polikromatik boyama ile boyanmıştır. Toluidin mavisi boyalı kesitler ışık mikroskop ile görüntülenip ortalama kardiyomiyosit çapları hesaplanarak KF Viewer yazılımı ile analizi yapılmıştır. Polikromatik boyalı kesitlerdeki kardiyomiyosit yapısı ve ekstraselüler alanlar da ışık mikroskop ile görüntülenip incelenmiştir. Kalp dokularının atriyumları ise oksidatif hasarın tespiti için biyokimyasal (MDA) analizde kullanılmıştır. Bulgular: Işık mikroskobik görüntülemede; picrosirius red ile boyanan kesitlerin analizleri sonucunda, kollajen lif (fibrozis) alanı/kesit alanı oranı pozitif kontrol grubunda, negatif kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde (p<0,05) yüksek bulunmuştur. Ayrıca bu oran, pozitif kontrol grubunda; yüksek doz Ganoderma Lucidum tedavi grubuna göre de istatistiksel olarak anlamlı derecede (p<0,05) yüksek tespit edilmiştir. Toluidin mavisi ile boyanan kesitlerin analizleri sonucunda; pozitif kontrol ve optimum doz tedavi grubundaki kardiyomiyosit çapları, negatif kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir fark (p<0,001) göstererek düşük bulunmuştur. Pozitif kontrol ve optimum doz tedavi grubunun kardiyomiyosit çapları, yüksek doz Ganoderma Lucidum tedavi grubundakilerden de istatistiksel olarak anlamlı şekilde (p<0,001) düşük tespit edilmiştir. TUNEL testinde; pozitif kontrol grubunun apoptotik indeksi, negatif kontrol grubu ile kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p<0.001) yüksek tespit edilmiştir. Ayrıca optimum doz ve yüksek doz tedavi grubunun apoptotik indeksi; pozitif kontrol grubuna göre de istatistiksel olarak anlamlı şekilde (p<0.05) düşük bulunmuştur. Elektron mikroskobik görüntülemede; pozitif kontrol grubuna ait kesitlerde mitokondriyonlarda diğer gruplara göre kondensasyon ve krista kaybı, optimum doz tedavi grubunda ise küçük mitokondriyal vakuoller gözlenmiştir. Ayrıca pozitif kontrol grubunda perivasküler ve interstisyel alanlarda belirgin kollajen lif artışına rastlanmıştır. Yüksek doz tedavi grubunda, negatif kontrol grubuna göre belirgin bir değişiklik gözlenmeyip optimum doz tedavi grubunda ise negatif kontrol grubuna kıyasla interstisyel ödem belirgin bir şekilde artmış olarak gözlenmiştir. MDA analizi sonuçlarına göre; negatif kontrol grubu ve yüksek doz Ganoderma Lucidum tedavi grubunda; pozitif kontrol grubuna kıyasla, istatistiksel olarak anlamlı derecede (p<0,05) düşük oksidatif hasar saptanmıştır. Sonuç: Kalp dokusu üzerinde, yüksek doz karbonmonoksitin miyofibril dejenerasyonu, oksidatif hasar, fibrozis ve apoptozis gibi kardiyotoksik etkileri olduğunu ve yüksek doz Ganoderma Lucidum tedavi grubunda; diğer gruplara kıyasla bu etkilerde anlamlı bir düşüş olduğunu gözlemledik. Karbonmonoksit zehirlenmesinde, yüksek doz Ganoderma Lucidum'un kalp üzerinde koruyucu etkilerinin olabileceğini ileri sürmekle birlikte karbonmonoksit zehirlenmesine bağlı meydana gelen kardiyotoksisitenin patogenezinin ve Ganoderma Lucidum'un bu sürece etkilerinin ortaya konulabilmesi için daha fazla deneysel çalışmaya ihtiyaç vardır.