İnflamatuar bağırsak hastalarında Plazma Aterojenik İndeks ( Trigliserid/HDL ), monosit HDL oranı, Sistemik İmmun İnflamasyon İndeksi (( nötrofil*trombosit ) / lenfosit )) skorlarıyla kardiyovasküler risk değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU AĞIRBAŞ ÇELEN
Danışman: Yasemin GÖKDEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalıkları (İBH), genellikle genç erişkinlikte başlayan, remisyon ve nüks dönemleri ile karakterize, yaşam boyu süren kronik immün aracılı hastalıklardır. IBH 'nin iki ana formu Crohn hastalığı (CH) ve Ülseratif kolittir (ÜK). İBH'sı olan hastalarda inflamasyon da, sigara, alkol, obezite ve yaş artışı gibi koroner arter hastalığı (KAH) riskini arttırabilir. Plazma aterojenik indeksi (PAİ), molar konsantrasyonlarda trigliseritlerin yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) kolesterole logaritmik olarak dönüştürülmüş oranından oluşan yeni bir biyobelirteç olup koroner arter hastalık risk artışını gösterdiği düşünülmektedir. Nötrofil lenfosit oranı (NLO), serum immun inflamasyon indeksi (SII), monosit HDL oranı (MHO) da KAH ile ilişkili olduğu tespit edilen diğer inflamatuar belirteçlerdendir. Ayrıca aortik kalsiyum (AK) birikimininde erken aterosklerozun bir belirteci olduğu da ileri sürülmüştür. Bu çalışmanın amacı, İBH'da artmış KVH riskini belirleyebilmek için, risk ile ilişkili inflamatuar belirteçlerin araştırılması ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmasıdır. Yöntem: Ocak 2017 ile Nisan 2023 tarihleri arasında Prof.Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinden takipli klinik radyolojik ve endoskopik olarak ÜK ve CH tanısı kesin olan 18 yaş üstünde 99 hasta ve gastroenteroloji ve iç hastalıkları polikliniklerinde bilinen kronik hastalık veya ilaç öyküsü olmayan , dispeptik yakınmalar veya check-up amaçlı başvuran 18 yaş üzerinde 70 kişiden oluşan kontrol grubu çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya uygun olan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Laboratuvar verileri ve demografik bulgular dosyalardan kaydedildi. MHO, SII PAI ve NLO hesaplandı. Abdominal tomografileri olan IBH hastalarında abdominal aortik kalsifikasyon(AAK) değerlendirildi. ÜK hastalarında endoskopik aktivasyonu değerlendirmek için Mayo skoru kullanıldı. 2 olması aktif, ≤2 olması aktif hastalık olmaması(remisyon ya da inaktif) olarak değerlendirildi. CH için ise CDAI indeksi kullanılarak 150 nin üzerindeki hastalar aktif, 150'nin altındaki değerler remisyon ya da inaktif olarak kabul edilmiştir. Bulgular: PAI düzeyleri CH ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (0.41±0.25, 0.36±0.23 ve 0.22±0.1: P=0.003 ve P=0.017). NLO, CH ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (3.88(1.1-29.2), 2.78(0.71-17.44) ve 1.54±0.82: P<0.05). SII, CH ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (1367.6(327.5-17678.6), 948.61(105.24-71262) ve 229.98±81.24: P<0.05). MHO, Crohn ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (13.5(3.9-46), 11.7 (3.4-40) ve 9.9(3.7-10): P<0.05). Aktif hastalığı olan CH'larda SII , NLO remisyonda olan hastalara göre yüksek olarak bulunurken, PAI farklı değildi. BT'si değerlendirilen 62 (31 ÜK, 31 CH) hastanın 40 (22 ÜK, 18 CH ) tanesinde AAK mevcuttu. AAK olan hastalarda CRP, NLO, SII, MHO ve PAİ olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti. Sonuç: PAİ, MHO ve Sİİ hasta başı uygulanabilir ve kolay hesaplanabilen inflamatuar indeksler olup İBH hastalarında kontrol grubundan anlamlı derecede yüksektir. Aterosklerozun belirteci olarak da kullanılabilen bu inflamatuar belirteçler AAK olan hastalarda da artmaktadır. Bu da IBH hastalarında KVH nin takibinde bu belirteçlerin kullanılabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu belirteçlerin IBH'da KVH riskini belirleyebilmesi için güvenilirliğini test eden, hasta sayısı yüksek randomize kontrollü prospektif klinik çalışmalarla desteklemeye ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: İnflamatuar bağırsak hastalığı, nötrofil lenfosit oranı, serum immun inflamasyon indeksi, plazma aterojenik indeks, Monosit-HDL oranı, Abdominal aort kalsifikasyonu