Sürekli renal replasman tedavisinin sonlandırılma başarısında kinetik glomerüler filtrasyon hızının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALEV YAZARKAN
Danışman: Gürhan TAŞKIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sürekli renal replasman tedavisinin (SRRT) sonlandırma başarısında kinetik glomerüler filtrasyon hızının (kGFH) öngörücülüğünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli prospektif kesitsel bir çalışmadır. Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Kliniğinde 25.04.2023 ve 25.10.2024 tarihleri arasında takip edilip SRRT tedavisi alan ve dahil olma kriterlerini karşılayan 134 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar, SRRT sonlandırıldıktan itibaren 7 (yedi) gün içerisinde tekrar renal replasman tedavisi (RRT)'ne ihtiyaç gelişmesine göre sırasıyla başarısız ve başarılı olarak iki gruba ayrıldı. Tüm hastalara ait demografik veriler, bilinen kronik hastalıkları, Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi (APACHE II) skoru, Sıralı Organ Yetmezliği Değerlendirmesi (SOFA) skoru, Charlson komorbidite indeksi skoru, başlıca SRRT endikasyonu (üremi, hipervolemi, hiperkalemi veya metabolik asidoz), uygulanan SRRT modalitesi [(Sürekli Venovenöz Hemodiyaliz (SVVHD), Sürekli Venovenöz Hemodiyafiltrasyon (SVVHDF)], uygulanan SRRT dozu (kan akış hızı, diyalizat hızı, ultrafiltrasyon (UF) hızı, replasman hızı), idrar miktarı, mekanik ventilasyon (MV) desteği, vazopressör/inotrop tedavisi ve dozu, SRRT sonlandırma nedeni (tedavi hedefine ulaşma, hemodinamik instabilite veya set pıhtılaşması), SRRT seans süresi, kGFH'si kaydedilmiştir. Laboratuvar bulguları olarak, SRRT başlangıcında ve sonlandırma anındaki kan gazı değerleri (pH, serum bikarbonat (HCO3), laktat), serum üre, kreatinin ve potasyum seviyeleri not edilmiştir. Tüm karşılaştırmalarda p değeri <0,05 anlamlı olarak kabul edildi. Elde edilen veriler, bilgisayar ortamında IBM SPSS Statistics for Windows, Version 27.0. Armonk, NY: IBM Corp. istatistik paket programı kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya toplam 134 hasta dahil edildi. Dahil edilen 52 (%38,8) hastada sonlandırma başarılı iken; 82 (%61,2) hastada sonlandırmanın başarısız olduğu gözlendi. Başarılı ve başarısız sonlandırma gruplarının karşılaştırmasında; gruplar arasında yaş, cinsiyet, APACHE II skoru ve Charlson komorbidite indeks skorları açısından istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. SOFA skorunun SRRT'nin başarısız sonlandırıldığı grupta istatiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu (p=0.003) saptandı. Başarısız sonlanan grupta başarılı sonlanan gruba kıyasla hemodinamik instabilitenin daha sık sonlandırma nedeni olduğu tespit edildi (p<0.0001). UF hızının, SRRT'nin başarısız sonlandığı grupta başarılı sonlanan gruba göre daha yüksek olduğu bulundu (p=0.004). SRRT başlamadan önceki son 24 saatlik idrar miktarının başarılı sonlanan grupta daha yüksek olduğu bulundu (p=0.001). SRRT'nin başarısız sonlandığı grupta hem başlangıç hem de sonlanım laktat düzeyleri anlamlı derecede daha yüksek saptandı (sırasıyla; p=0.018 ve p<0.0001). SRRT sonlandırma esnasındaki serum kreatinin (sKr) ve üre düzeylerinin SRRT'nin başarısız sonlandığı grupta, başarılı sonlanma grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksek oldukları (sırasıyla; p=0.009, p=0.003) saptanırken; sonlandırma esnasındaki kan gazı değerlerinden serum bikarbonat ve pH düzeylerinin ise SRRT'nin başarılı sonlandırıldığı grupta, başarısız sonlanan gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (sırasıyla; p=0.016 ve p=0.032). MV ve vazopresör/inotrop desteği SRRT'nin başarısız sonlandırıldığı grupta anlamlı olarak daha sık gözlendi (sırasıyla; p=0.006 ve p=0.001). kGFH, SRRT'nin başarılı sonlandırıldığı grupta başarısız sonlandırma grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0.0001). Tüm bu değişkenler (SOFA skoru, SRRT öncesi 24 saatlik idrar miktarı, UF hızı, SRRT başlangıç ve sonlanım laktat düzeyleri, SRRT sonlandırma sKr, üre, bikarbonat ve pH düzeyleri; MV desteği, vazopressör/inotropik tedavi desteği ve kkGFH) ile yapılan binary lojistik regresyon analizinde ise; SRRT'nin sonlandırma başarısı ile bağımsız anlamlı ilişkili bulunan dört değişken; SOFA skoru, MV desteği, sonlandırma sırasındaki serum laktat düzeyi ve kGFH olarak tespit edildi. kGFH ve serum laktat düzeyinin de en anlamlı değişkenler oldukları dikkat çekti. SRRT seansının tedavi hedefine ulaşması nedeniyle sonlandırılan 87 hastanın alt grup analizinde ise, hastaların 46 (%52,9)'sında sonlandırmanın başarılı olduğu gözlendi. Başarılı ve başarısız sonlandırma grupları karşılaştırıldığında gruplar arasında yaş, cinsiyet, APACHE II, SOFA skoru ve Charlson komorbidite indeks skorları açısından anlamlı fark saptanmadı. Ancak, sonlandırma sırasındaki serum laktat düzeyi (p=0.007), kGFH (p=0.034) ve MV desteğinin (p=0.008) bağımsız olarak sonlandırma başarısı ile ilişkili olduğu belirlendi. kGFH için 53.91 mL/dk sınır değer alındığında %65 duyarlılık ve %68 özgüllük ile başarılı sonlandırmayı öngördüğü saptandı (AUC=0.724 (%95 CI, 0.639-0.809) p<0.0001). Sonuç: SRRT'nin kısa vadede sonlandırma başarısının öngörüsünde kGFH, bağımsız ve anlamlı bir parametredir. Ayrıca SRRT uygulanan hastalarda MV desteğinin olmaması, başlangıç SOFA skoru ve sonlandırma esnasındaki laktat düzeyinin düşük olması da sonlandırma başarısı için anlamlı diğer prediktörlerdir. Gelecekte SRRT sonlandırma başarısının öngörü değerlendirmesinde kGFH'ye odaklanan çok merkezli araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Akut böbrek hasarı, renal replasman tedavisi, glomerüler filtrasyon hızı, kinetik glomerüler filtrasyon hızı