Sigarayı bırakanlarda erken ve geç dönemde ses parametrelerinin objektif ve subjektif yöntemlerle değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, KULAK BURUN BOĞAZ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUSE YAŞAR
Danışman: Aydın ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın Amacı: Sigara kullanmayı bırakan kişilerde erken ve geç dönemlerde ses parametlerinin objektif ve sübjektif yöntemlerle değerlendirilmesi, erken ve geç dönem verilerinin birbiri ile ve daha önce sigara kullanmamış kişilerin ses parametreleriyle karşılaştırılması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Aralık 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran, sigara kullanan ve çalışma kriterlerine uyan kişilerin oluşturduğu grup 1 ve sigara kullanmayan bireylerin oluşturduğu grup 2 olarak isimlendirilen gruplar arasında ve prospektif olarak yapılmıştır. Grup 1'i oluşturan 21'i erkek ve 17'si kadın olmak üzere toplam kişi sayısı 38'dir. Grup 2 ise daha önce sigara kullanmamış 16'sı erkek 24'ü kadın olmak üzere toplam 40 kişiden oluşmaktadır. Bireyler sigara kullanırken (T0) ve sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay (T1) ve 3 ay (T2) sonra Voice Handikap Index-30 (VHI-30) formunu doldurdu. Çoktan seçmeli 30 sorudan oluşan bu form, kişilerin seslerinin yaşamlarını fiziksel, emosyonel ve fizyolojik olarak nasıl etkilediğini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Objektif ses analizi için tüm bireylerden sigara kullanırken (T0), sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay (T1) ve 3 ay (T2) sonra en uygun şiddetteki sesle 5 saniye "a" sesli harfinin üçer kez söyletilerek ses kaydı alındı ve elde edilen verilerin ortalaması alınarak ses parametreleri (jitter, shimmer, HNR) sonucu bulundu. Grup 2' yi oluşturan kişiler bir defa Voice Handikap Index-30 (VHI-30) anketini doldurdu ve bu kişilere aynı yöntem uygulanarak ses analizi yapıldı. Kişilerin sigara kullanırken (T0) ve sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay (T1) ve 3 ay (T2) sonra değerlendirilen VHI-30 anket sonuçları ve akustik analiz verileri birbiri arasında ve bu verilerin tümü sigara kullanmayan gruptan elde edilen VHI-30 anket sonuçları ve akustik analiz sonuçları ile karşılaştırıldı. Bulgular: Sigara kullanmayan grup 2 ile sigara kullanan bireylerin (T0) VHI30 skorları karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı veriler elde edildi (p<0.05). Çalışmamızda sigara kullanırken (T0) ölçülen ve sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay (T1) ve 3 ay (T2) sonra ölçülen VHI-30 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı veriler elde edildi (p<0.05). Sigara içen grupta sigara içmeyen gruba kıyasla jitter değerinin istatistiksel anlamlı (p<0.05) yüksek olduğu, HNR değerinin ise sigara içen grupta istatistiksel anlamlı (p<0.05) düşük olduğu tespit edildi. Sigara içen grupta sigara içmeyen gruba kıyasla shimmer değerinin sigara içen grupta daha yüksek olduğu ancak iki grup arasında istatistiksel anlamlı farklılık bulunmadığı görüldü. Sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay ve 3 ay sonra ölçülen jitter ve shimmer değerlerinde istatistiksel anlamlı azalma bulundu (p<0,05). Sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay ve 3 ay sonra ölçülen HNR değerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış bulundu (p<0,05). Sigara içen grupta sigara kullanırken (T0) ölçülen akustik parametreler ile yaş arasında korelasyon izlenmedi. Sigara içen grupta sigara kullanırken (T0) VHI-30 ile jitter ve shimmer pozitif yönde koreleydi. Sigara içen grupta sigara kullanmayı bıraktıktan 1 ay (T1) ve 3 ay (T2) sonra ölçülen VHI-30 ile jitter ve shimmer pozitif yönde, HNR negatif yönde koreleydi. Sonuç: Sigaranın ses kalitesini olumsuz yönde etkilediği objektif ve subjektif yöntemlerle gösterilmiş, sigara kullanmayı bırakan kişilerde 1 ay ve 3 ay sonra akustik parametrelerde ve VHI-30 skorlarında istatistiksel anlamlı derecede düzelme olduğu gözlenmiştir. 1.ay ve 3. ayda yapılan objektif ve subjektif testler arasında da istatistiksel anlamlı veriler elde edilmiştir. Sigaranın ses parametreleri üzerindeki olumsuz etkilerinin geri dönüştürülebilir olduğu, subjektif testler objektif yöntemler ile desteklenerek gösterilmiştir.