Acil serviste kafa travması ile başvuran pediatrik hastaların klinik inceleme ile bilgisayarlı beyin tomografi gereksinimlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE ALKOÇ
Danışman: İsmail TAYFUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocukluk çağı kafa travmaları, çocuk yaralanmaları arasında önemli bir yer tutmakta olup uygun tanı yöntemleri ile tanı konulamadığında önemli oranda mortalite ve morbiditeye neden olabilmektedir. Bu hastalara tanı koyabilmek için en hızlı ve en etkili yöntemlerden birisi Bilgisayarlı Beyin Tomografisidir (BBT). Ancak BBT, çekim esnasında neden olduğu iyonizan radyasyon maruziyeti nedeniyle büyüme ve gelişme çağındaki çocukları ilerleyen yaşlarda malignite riski ile karşı karşıya bırakabilmektedir. Minör kafa travmalı çocukların BBT ihtiyacını belli kurallarla tespit etmek ve minör kafa travmalı çocuklarda Travmatik Beyin Hasarı (TBH) riskini öngörerek BBT çekim ihtiyacını en aza indirecek klinik karar verme kuralları oluşturulmaya çalışılmıştır. Bunun sonucunda, PECARN, CHALICE ve CATCH gibi karar verme kuralları literatüre ve kullanıma girmiş, ancak minor kafa travmalı olgular değerlendirilirken, hangi hastalara BBT görüntülemesi yapılması gerektiği konusunda henüz net bir karar sağlanamamıştır. Bu çalışma, megapolde üçüncü basamak hasta yoğunluğu yüksek iki hastanenin acil servisine bir yıl içinde kafa travması ile başvuran 0-18 yaş arası 5727 olgunun BBT görüntüleme gereksinimlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda PECARN, CATCH ve CHALICE klinik karar verme kurallarının duyarlılık ve özgüllüğü ve bu kuralların kullandığı parametrelerin geçerliliği araştırılmıştır. Ayrıca mevcut klinik karar verme kılavuzlarına yapılabilecek değişiklik ya da kriter ekleme/çıkarma önerileri olup olmadığının araştırılması hedeflenmiştir. Materyal ve Metod: Çalışmaya, İstanbul'da üçüncü basamak hasta yoğunluğu yüksek iki hastanenin (SBU Haydarpaşa Numune SUAM ve SBU Dr. Lütfi Kırdar SUAM) acil servisine bir yıl içinde kafa travması ile başvuran 0-18 yaş arası 5727 hasta dahil edilmiştir. İstatistiksel analiz için SPSS v15.0 programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda literatüre uyumlu olarak kusma, baş ağrısı, amnezi, skalp hematomu, kranial fraktür, nöbet, ebeveyne anormal davranma ve kafa tabanı kırığı semptomları ile TBH varlığı arasında istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlılık saptanmıştır. Kusma ile TBH arasındaki ilişki yüksek düzeyde anlamlı bulunmuş, ancak kusma sayısı ile TBH varlığı arasında ise anlamlılık tespit edilmemiştir. Frontal hematom saptanan olgularda istatistiksel olarak anlamlı oranda (%24,4) TBH tespit edilmiştir. Ayrıca, 2 yaş altı izole frontal hematomda da TBH insidansı %11,1 oranında anlamlı saptanmıştır. Frontal hematom ile TBH varlığı arasındaki bu istatistiksel anlamlılık literatürle ve klinik karar verme kuralları kriterleri ile uyumlu değildir. Çalışmamızda, literatürle uyumsuz olarak duyarlılığı en yüksek klinik karar verme kuralı CATCH (%90,4), ardından ikinci en yüksek PECARN (%80,6) ve en düşük duyarlılığa sahip Klinik karar verme kuralı olarak CHALICE (%77,5) saptandı. Çalışmamızda literatürle uyumlu olarak CHALICE en yüksek özgüllüğe (%90,6), PECARN bir sonraki yüksek özgüllüğe (%86,7) ve CATCH en düşük özgüllüğe (%76,9) sahip klinik karar verme kuralı olarak saptandı. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda frontal fraktür ile TBH arasında anlamlı bir ilişki saptanmamış olsa da, frontal skalp hematomunun TBH varlığı ile ilişkisi anlamlı bulunmuştur. Bunun nedeni travmaya maruz kalan çocukların düşme esnasındaki pozisyonuna bağlı olarak frontal bölgenin etkili şekilde travmaya maruz kalması ve coup/contra-coup mekanizmayla gelişmiş olması olabilir. Mevcut klinik karar verme kurallarının frontal hematomu da TBH açısından risk faktörü olarak değerlendirecek şekilde değişmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: pediatrik kafa travması, minör kafa travması, klinik karar verme kuralları, travmatik beyin hasarı