Soliter böbrekli hastalarda renal hasarın gelişimine ve progresyonuna etki eden faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZNUR BAYKAL
Danışman: Mürvet YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Soliter böbrek; kişinin tek veya işlev görmeyen bir böbrekle doğması, kaza veya hastalık nedenli bir böbreğini yitirmesi, başka birine bağışta bulunması sonrası tek bir böbrekle yaşaması olarak tanımlanır. Bu nefron kaybının sonucunda kalan tek böbrekte zamanla glomerüler hipertrofi ve buna karşılık glomerüler hiperfiltrasyon gelişir, adaptasyon süreci ile bazı kişilerde glomerüler filtrasyon hızında azalma, proteinüri ve hipertansiyon izlenir. İlerleyen süreçte böbrek fonksiyon kaybına bağlı nadir olarak son dönem böbrek yetmezliği gelişir ve renal replasman tedavisi (RRT) gerekebilir. Bu çalışmamızda soliter böbrekli hastaların takibinde renal hasarın gelişimine ve mevcut renal hasarın progresyonuna etki eden faktörlerin ortaya konulması amaçlandı. Materyal ve Metod: Retrospektif olarak yapılan bu çalışmaya herhangi bir görüntüleme yöntemi ile soliter böbrek saptanan hastalar dahil edildi. Böbrek bağışında bulunan donörler ve kısmi nefrektomi yapılanlar çalışma dışı bırakıldı. Dahil edilen hastaların demografik verileri, klinik özellikleri, laboratuvar parametreleri, görüntüleme bulguları ve uygulanan tedaviler hasta dosyaları ve tıbbi kayıt sisteminden elde edildi. Hastalar soliter böbrek sebebine göre unilateral renal agenezi/displazi hastaları ve unilateral nefrektomi yapılmış olan hastalar olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Sonlanım noktası olarak serum kreatinin değerinin başlangıç değerine göre 2 katına çıkışı, RRT'ye başlama ve ölüm kabul edilerek gruplar karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 56.67±15.62 yıl olan 493 soliter böbrekli hasta (209 erkek; 284 kadın) alındı. Ortalama takip süresi 67±42.8 ay olan hastaların %68.6'sı (n=338) agenezi/displazi, %31.4'ü (n=155) nefrektomi grubunda idi. Olguların %72.4'ünde (n=354) hipertansiyon (HT), %27.9'unda (n=136) diyabetes mellitus (DM) saptandı. En sık nefrektomi nedenleri tümör ve taş hastalığı idi. Nefrektomi grubundakilerin yaşları ve böbrek boyutları, agenezi/displazi grubundakilerden büyük saptandı (p=0.001). Takip süresince hastaların %10.3'ünde (n=51) kreatinin 2 katına çıktığı, %3.2'sinde (n=16) RRT'ye başlandığı, %1.8'inin (n=9) ise öldüğü saptandı. Agenezi/displazi grubundakilerin kreatinin 2 katına çıkma oranı, nefrektomi grubundakilerden daha fazla bulundu (p=0.041). Agenezi/displazi grubunda ileri yaş, DM ve HT varlığı kötü prognozlu hastalarda daha fazla iken (sırasıyla p=0.020; p=0.003; p=0.001), nefrektomi grubunda prognoz grupları arasında anlamlı fark saptanmadı. Agenezi/disgenezi grubunda sistolik kan basıncındaki bir birim artış kötü prognoz riskini 1.037 (%95 CI:1.006-1.069) kat; soliter böbrek boyutunun bir birim düşüşü ise 1.047 (%95 CI:1.014-1.080) kat artırmaktaydı. Nefrektomi grubunda kreatinin değerindeki bir birim artışın kötü prognoz riskini 3.857 (%95 CI:1.262-12.804) kat; başlangıç proteinüri düzeyinin bir birim artışı ise 1.001 (%95 CI:1.000-1.012) kat arttırdığı saptandı. Sağkalım oranları nefrektomi grubunda daha yüksek saptanmasına rağmen aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p=0.055). Sonuç: Soliter böbrekli hastaların prognozunda agenezi/displazili veya nefrektomili olmalarına göre demografik özellikleri ve laboratuvar verileri arasında fark bulunabilir. Soliter böbreği olan hastaların çoğunda HT bulunur. Agenezi/displazi grubunda ileri yaş, DM ve HT varlığı kötü prognozu gösterebilir. Nefrektomili hastalarda kreatinin ve proteinüri artışı kötü prognozu artırır. Soliter böbrekli hastalar böbrek hasarının erken teşhisi ve ilerleme riskinin azaltılması için erken dönemde bir nefroloji uzmanına yönlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Soliter böbrek, Unilateral renal agenezi/displazi, Unilateral Nefrektomi.