Kronik migren tanılı hastalarda büyük oksipital sinir blokajının kognisyon üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU ENGEZ HANCI
Danışman: Ersin Kasım ULUSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Migren, dünya genelinde önemli bir engellilik nedeni olarak kabul edilen, ataklarla seyreden kronik bir nörolojik hastalıktır. Özellikle kronik migren (KM) hastalarında, yalnızca ağrı değil, aynı zamanda dikkat, bellek, yürütücü işlevler gibi bilişsel alanlarda da bozulmalar görülebilmektedir. Bu bilişsel etkiler, hastaların sosyal ve mesleki yaşamlarını olumsuz yönde etkileyebilmekte, yaşam kalitesini düşürebilmektedir. Büyük oksipital sinir (GON) blokajı, son yıllarda migren tedavisinde giderek daha fazla tercih edilen girişimsel bir yöntem haline gelmiştir. GON blokajının baş ağrısı sıklığı ve şiddeti üzerindeki etkileri literatürde geniş biçimde araştırılmış olmakla birlikte, kognitif işlevler üzerindeki etkileri çalışılmamıştır. Bu çalışmada, kronik migren tanılı hastalarda GON blokajının kognitif performans üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, ICHD-3 tanı kriterlerine göre kronik migren tanısı almış, proflaktik tedavi kullanmayan 18-50 yaş aralığında, eğitim düzeyi en az 8 yıl olan 30 kronik migren hastası ve 30 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Hasta gruba bilateral GON blokajı uygulanmıştır. Kognitif değerlendirme, tedavi öncesinde, tedavinin 1. ve 3. aylarında yapılmıştır. Bilişsel işlevleri değerlendirmek amacıyla Montreal Bilişsel Değerlendirme (MOCA), Stroop Testi, İz Sürme Testi ve Öktem Sözel Bellek Süreçleri Testi (SBST) uygulanmıştır. Ayrıca migrenle ilişkili semptom yükünü ve yaşam kalitesini değerlendirmek için HIT-6, MIDAS, PHQ-9, ASC-12, Mig-SCog ve PUKİ ölçeklerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Tedavinin 1. ve özellikle 3. ay değerlendirmelerinde, kognitif testlerde anlamlı iyileşmeler gözlemlenmiştir. MOCA skorlarında genel bilişsel düzeyi yansıtan belirgin bir artış tespit edilmiştir (p<0,001). Stroop ve İz Sürme testleri, dikkat, işlemleme hızı ve yürütücü işlevlerde kayda değer gelişmeler göstermiştir (p<0,05). Sözel bellek testlerinde hem anlık bellek puanlarında hem de toplam puanlarda istatistiksel olarak anlamlı artış kaydedilmiştir (p<0,05). Bununla birlikte, HIT-6 ve MIDAS skorlarında anlamlı düşüş gözlenmiş (p<0,001), bu durum baş ağrısı sıklığı ve şiddetinde azalmayı yansıtmıştır. Mig-SCog, PHQ-9 ve PUKİ gibi yardımcı ölçeklerde de iyileşme dikkat çekicidir (p<0,001). Auralı ve aurasız migren grubunda xiii ve ilaç aşırı kullanım öyküsü olan ve olmayan hastalar arasında bazı bilişsel alanlarda farklılıklar gözlemlenmiştir. Sonuç: GON blokajı uygulaması, yalnızca baş ağrısı sıklığını ve şiddetini azaltmakla kalmayıp, migrenin bilişsel etkileri üzerinde de olumlu değişiklikler sağlayabilmektedir. Bu çalışma, kronik migrenin neden olduğu bilişsel bozulmaların girişimsel yöntemlerle geri döndürülebileceğini göstermesi açısından önemlidir. Bulgular, GON blokajının migren hastalarının yalnızca ağrısına değil, bilişsel işlevlerine de yönelik bütüncül bir fayda sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, GON blokajı uygulamalarının sadece analjezik bir yöntem olarak değil, bilişsel rehabilitasyona katkı sağlayan bir girişimsel tedavi yaklaşımı olarak da değerlendirilmesi gerektiği hipotezini düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kronik migren, GON blokajı, Kognisyon