Association of HbA1c level and HbA1c variability with frailty in patients aged 60 years and older with type 2 diabetes mellitus
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU AKSU
Danışman: Kadem ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: HbA1c varyabilitesi, tip 2 diabetes mellituslu yaşlı bireylerde glisemik dalgalanmayı yansıtan ve olumsuz klinik sonuçlarla ilişkili olduğu giderek daha fazla gösterilen bir parametre olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 60 yaş ve üzeri tip 2 diabetes mellitus hastalarında ortalama HbA1c düzeyi ve HbA1c varyabilitesinin kırılganlık ile ilişkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01.01.2026-15.05.2026 tarihleri arasında Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Poliklinliklerine başvuran 60 yaş ve üzeri tip 2 diabetes mellitus hastaları üzerinden yapılmıştır. Hastaların güncel demografik özellikleri, komorbiditeleri ve laboratuvar verileri incelenerek kaydedildi. Kırılganlık durumu, FRAIL ölçeği kullanılarak belirlendi. Ayrıca geçmişe yönelik 2 yıllık laboratuvar verileri hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden geriye dönük olarak elde edildi ve değerlendirildi. HbA1c varyabilitesi standart sapma (SD), varyasyon katsayısı (CV) ve ortalamadan bağımsız değişkenlik indeksi (VIM) kullanılarak hesaplandı. HbA1c düzeyi ve varyabilite ölçütleri ile kırılganlık arasındaki değerlendirildi. Hastaların 2 yıllık HbA1c ortalamaları ve HbA1c varyabilitesi düzeyleri ile FRAIL kırılganlık puanı arasında karşılaştırmalar yapıldı. Elde edilen verilerle istatistiksel analizler yapıldı. Bulgular: Çalışmaya 171 kadın, 79 erkek olmak üzere toplam 250 tip 2 diyabetik hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 66,28±5,89 yıldı. Hastaların %28,4'ü kırılgan, %44,4'ü kırılganlık öncesi ve %27,2'si kırılgan olmayan olarak sınıflandırıldı. Kırılgan hastalarda yaş anlamlı daha yüksek (p=0,008), kadın cinsiyet oranı anlamlı daha fazlaydı (p=0,006). Hipertansiyon (%p<0,001), kronik böbrek hastalığı (p=0,020), hiperlipidemi (p=0,019) ve astım/KOAH (p=0,001) prevalansı kırılgan hastalarda anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Ayrıca hemoglobin (p<0,001), hematokrit (p<0,001), albümin (p<0,001) ve eGFR (p<0,001) düzeyleri anlamlı olarak daha düşük, spot idrar albümin/kreatinin oranı ise daha yüksek bulundu (p=0,006). Ortalama HbA1c düzeyi kırılgan hastalarda anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,001). HbA1c varyabilitesini gösteren SD, CV ve VIM x değerleri kırılgan hastalarda anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). HbA1c varyabilitesi arttıkça FRAIL skorlarının ve kırılgan hasta oranlarının kademeli olarak yükseldiği gösterildi. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde HbA1c varyabilitesi kırılganlık ile bağımsız olarak ilişkili bulundu (CV modeli için OR=1,091, %95 GA: 1,028–1,158; p=0,004). ROC analizinde CV HbA1c'nin kırılganlığı öngörmede istatistiksel olarak anlamlı ayırt edici güce sahip olduğu (EAA=0,682; %95 GA: 0,608–0,756; p<0,001) ve %6,51 eşik değerinin artmış kırılganlık riski ile ilişkili olduğu gösterildi. Sonuç: Çalışmamızda 60 yaş ve üzeri tip 2 diyabet hastalarında HbA1c varyabilitesinin kırılganlık ile anlamlı ve bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterildi. Bulgularımız, yaşlı diyabetik bireylerin değerlendirilmesinde yalnızca rutin HbA1c ölçümlerinin değil, uzun dönem glisemik değişkenliğin de dikkate alınması gerektiğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: FRAIL ölçeği, HbA1c, HbA1c varyabilitesi, kırılganlık, Tip 2 diabetes mellitus.