Istanbul ilinde bulunan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin hemofili hastalığı hakkında bilgi düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARİF EKER
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Hastalıkların erken tanınmasında ve hastaları ilgili branşlara sevk etmede aile hekimlerinin rolü büyüktür. Tekrarlayan kanamaların yaşam boyu devam etmesi nedeniyle hemofili hastalarının uzun süreli takipleri önem arzetmektedir. Aile sağlığı merkezleri bu hastalarının takibi ve eğitiminde önemli yer tutmaktadır. Bu çalışma, ileride aile sağlığı merkezlerinde görev yapacak aile hekimliği asistanlarının bu hastalık hakkındaki bilgi düzeylerini ve tutumlarını analiz ederek durum tespiti yapma ve literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamız kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışmamız 01.04.2023 ile 30.06.2023 tarihleri arasındaki 3 aylık dönemde, İstanbul ilinde bulunan ve çalışmaya katılmaya onam veren 301 Aile Hekimliği uzmanlık öğrencisi ile yapılmıştır. Gerekli idari ve etik izinler alınmıştır. Veriler uzman görüşü de alınarak oluşturulan online anket aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcılara uygulanan anket iki bölümden oluşmakta olup ilk bölümde katılımcıların sosyodemografik bilgilerine başvurulmuştur, ikinci bölümde ise katılımcılara bilgi ve tutum soruları yöneltilmiştir. Katılımcıların hemofili konusundaki bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla 47 maddelik bilgi anketi, hemofili konusundaki tutum düzeylerini ölçmek amacıyla ise 5 maddelik bilgi anketi oluşturmuştur. Tüm istatistiksel analizler IBM SPSS sürüm 25.0 (SPSS Inc., Chicago, Illinois, ABD) kullanılarak gerçekleştirilmiştir ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamıza 181 (%60,1) kadın ve 120 (%39,9) erkek hekim katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 31,38±6,31 olarak bulunmuş iken çoğunluğunun (%65,1) 30 yaş ve altında oldukları belirlenmiştir. Tam zamanlı aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin oranı (%66,1) sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık öğrencilerine (%33,9) göre daha yüksek tespit edilmiştir. Katılımcı hekimlerin büyük çoğunluğu (%96,0) hemofili hakkında eğitim aldıklarını belirtmişlerdir. Sadece 4 (%1,3) katılımcımız hemofili hakkında bilgi düzeylerini yüksek olarak değerlendirmiştir. 47 maddelik hemofili bilgi anketinde alınan puan ortalaması 29,97±6,01 olmuştur. Bu anketin alt bölümlerini oluşturan ve her biri 15'er maddeden oluşan hemofili hakkında tanı bilgisi puanı ve hemofili hakkında tedavi bilgisi puanı ortalamaları sırasıyla 11,05±2,16 ve 8,28±2,91 olmuştur. Hemofiliye yönelik tutum anketinde yöneltilen her biri 3 maddeden oluşan 5 soruda ise ortalama puan 11,51±2,01 olmuştur. 30 yaş ve altında olan katılımcıların bilgi düzeyleri daha yüksek bulunmuş olup katılımcıların yaşlarında yıl bazında 1 birimlik artışın hemofili hakkında bilgi anketi toplam puanlarını 0.36 kat azalttığı saptanmıştır. Tam zamanlı aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin bilgi düzeyi sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık öğrencilerine göre daha yüksek tespit edilmiştir. Hemofili hakkında bilgi düzeylerini yüksek olarak değerlendirenlerin bilgi düzeyleri düşük olarak değerlendirenlere göre daha yüksek bulunmuştur. SONUÇ: Katılımcıların hemofili hakkında bilgi düzeylerinin orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Hemofili hastalığı hakkında tanı bilgi düzeyinin tedavi bilgi düzeyine göre daha yüksek olduğu ve tanı bilgi düzeyinin yeterli olduğu, tedavi bilgi düzeyinin ise daha az yeterli olduğu bulunmuştur. Bilgi düzeyinin artırılması amacıyla düzenli şekilde kısa eğitimler düzenlenip özellikle tedavi bilgisinin gelişmesi ve güncel tutulması önerilebilir. Literatürde benzer çalışmaların sınırlı olması ve yapılan çalışmalarda bilgi düzeylerinin genelde yeterli bulunamamasından dolayı benzer çalışmalar yapılabilir. Aile hekimliği birimlerinin hemofili hastalarının takip, tedavi ve eğitimleri için daha aktif kullanılması önerilebilir.