Esansiyel tremor ve tremor dominant parkinson hastalarında nöropsikolojik semptomların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET KANAT
Danışman: Saime Füsun DOMAÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Esansiyel tremor (ET) ve İdiopatik Parkinson Hastalığı (İPH) hareket bozuklukları kliniklerinde çok sık rastlanan iki hastalıktır. ET ve İPH hastalarındaki bilişsel bozukluklar daha önce yapılan çalışmalarda tanımlanmıştır. İPH hastalığının Tremor-Dominant (T-D) alttipinde diğer alttiplere göre bilişsel kayıplar daha az oranda gözlenmektedir. Bu çalışmanın amacı ET, erken dönem T-D İPH hastaları ve sağlıklı kontroller arasında bilişsel etkilenme olup olmadığını, etkilenme varsa hangi bilişsel alanlarda olduğunu değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği ayaktan tedavi merkezine başvuran ve/veya yatarak tedavi görmekte olan, 40-80 yaşları arasında 30 ET hastası, 26 T-D İPH Hastası ve 30 sağlıklı birey alındı. ET tanısı için, Washington Heights-Inwood Genetic Study of Essential Tremor (WHIGET) tanı kriterleri, ET hastalarında tremor şiddetini değerlendirmek için Fahn-Tolosa-Marin Tremor Değerlendirme Ölçeği (FTMS) kullanıldı. İPH tanısı için HBD Parkinson Hastalığı Klinik Tanı Kriterleri, İPH hastalık değerlendirilmesi için Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (BPHDÖ) kullanıldı. İPH klinik ağırlık evrelemesi modifiye Hoehn-Yahr evreleme ölçeği (mHYEÖ) ile belirlenerek erken evre hastalar çalışmaya alındı. Tüm olguların nöropsikolojik durumları hafıza, dikkat, dil, hesaplama, karmaşık görsel algı, planlama ve yapılandırma, soyutlama, davranışsal alanı ölçen testler uygulanarak değerlendirildi. Bulgular: Kontrol grubu'nun (KG) yaş ortalaması 63,0 ±11,8 (min. 39 – maks. 80); ET grubunun yaş ortalaması 64,8±7,8 (min. 41- maks. 75); T-D İPH grubunun yaş ortalaması 65,1±8,0 (min. 53 – maks. 79) olarak tespit edildi. KG'nin 15'i kadın (%50), 15'i erkek (%50); ET hastalarının 13'ü kadın (%43,3), 17'si erkek (%56,); T-D İPH hastalarının ise 14'ü kadın (%53,8), 12'si erkekti (%46,2). Ortalama hastalık süresi ET'de 11,77 ± 13,48, T-D İPH'da 5,92 ± 3,12'idi. Ortalama hastalık başlangıç yaşı ET'de 53,10 ± 16,91, T-D İPH'da 59,19 ± 8,2'idi. ET ve İPH hastaları karmaşık görsel algı, bellek ve soyutlama becerilerini ölçen testlerde KG'ye göre daha kötü performans gösterirken; dikkat ve dil becerilerini ölçen testlerde gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bununla birlikte görsel mekansal becerileri ölçen testlerde İPH grubu KG'ye göre daha kötü performans gösterirken, ET grubu ile KG benzer performans göstermiştir. Sonuç: Bu bulgular her iki hastalık grubunda prefrontal korteks, temporal ve oksipital alanı etkileyen ortak bir patofizyolojinin varlığı ihtimalini düşündürebilir. İPH alt gruplarının belirlenmesi, bireysel semptomlardan ziyade, hastalığın modeliyle ilişkili daha koordineli yönetimi sağlayabilir. Ayrıca İPH ve ET'de kognitif etkilenme ile klinik heterojenite ilişkisinin aydınlatılması ileride İPH ve ET demansı için nöroprotektif tedavi yaklaşımları geliştirilmesi için önemlidir. ET- İPH ilişkisinin ve kognitif anormalliklerin mekanizmasının daha net anlaşılabilmesi için ayrıntılı klinik takip ile daha çok sayıda hasta ve kontrol grubu içeren, histopatolojik incelemelerin de planlandığı uzun vadeli prospektif çalışmaların yapılması gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Esansiyel tremor, Parkinson hastalığı, Bilişsel etkilenme, MOCA, Nöropsikolojik testler