Hemipleji hastalarının yutma rehabilitasyonunda nöromuskuler elektrik stimülasyonu ve konvansiyonel tedavisinin etkinliklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL HAKKI AYDOĞDU
Danışman: Meliha KASAPOĞLU AKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnme sonrası gelişen disfaji, hemiplejik hastalarda sık görülen komplikasyonlardan biridir ve morbidite ile mortaliteyi artıran önemli bir klinik sorundur. Yutma rehabilitasyonunda kullanılan konvansiyonel yöntemlere ek olarak son yıllarda nöromüsküler elektrik stimülasyonu (NMES) tedavisinin etkinliği tartışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hemiplejiye bağlı disfajisi olan hastalarda konvansiyonel tedavi ile konvansiyonel tedaviye eklenen NMES uygulamalarının etkinliklerini karşılaştırmaktı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniğinde takip edilen ve inme sonrası disfaji tanısı konan 45 hemipleji hastası dahil edildi. Hastalar, kapalı zarf yöntemiyle rastgele iki gruba ayrıldı. Birinci gruptaki hastalara yalnızca konvansiyonel yutma rehabilitasyonu uygulanırken, ikinci gruptaki hastalara konvansiyonel tedaviye ek olarak NMES tedavisi uygulandı. Konvansiyonel tedavi kapsamında postüral manevralar, yutma egzersizleri ve oral-motor egzersizler verildi. NMES uygulamaları CefarCompex/2010 cihazı ile masseter ve submental kaslara yüzey elektrotları aracılığıyla yapıldı. Tedaviler 3hafta süreyle, haftada 5 gün, günde 30 dakika olmak üzere uygulandı. Hastaların değerlendirmeleri tedavi öncesinde, 3. hafta ve 6. haftada yapıldı. Ölçümlerde Fonksiyonel Oral Yutma Skalası (FOİS), Fonksiyonel Yutma Skalası (FSS), Eating Assessment Tool-10 (EAT-10), MD Anderson Dysphagia Inventory (MDADI), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Mini Nütrisyonel Değerlendirme (MNA) ve Yale Farengeal Rezidü Şiddet Skalası (YPRSRS) kullanıldı; ayrıca Fiberoptik Endoskopik Yutma Değerlendirmesi (FEES) ile değerlendirildi. Bulgular: Her iki grupta da 3 haftalık tedavi süreci sonunda yutma fonksiyonlarında anlamlı düzelmeler gözlendi (p 0.05). EAT -10 skorunda NMES grubunda anlamlı üstünlük saptandı(p<0.05). Ayrıca MNA değeri 3. hafta ve 6. haftada sırasıyla p skoru = 0.051 ve p skoru = 0.098 gelmiş olup anlamlı farka çok yakın tespit edildi. Çalışmamız sırasında hastalara uygulanan NMES ve egzersiz tedavisinde hastalarda herhangi bir yan etki oluşmadı. Sonuç: Hem konvansiyonel yutma rehabilitasyonu hem de NMES ile desteklenen konvansiyonel yutma rehabilitasyonu tedavisi, hemipleji sonrası disfajisi olan hastalarda yutma fonksiyonlarını, beslenme durumunu ve yaşam kalitesini iyileştirmede etkisi saptandı. NMES'in konvansiyonel tedaviye eklenmesi klinik açıdan daha hızlı ve belirgin iyileşme eğilimi gösterdi. Bu nedenle, NMES'in disfaji rehabilitasyonundaki faydalı bir tedavi seçeneği olduğu gösterildi. Bu durumu daha net ortaya koyabilmek için geniş örneklemli, çok merkezli ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Hemipleji, Disfaji, Nöromüsküler Elektrik Stimülasyonu, Konvansiyonel Tedavi, Yutma Rehabilitasyonu