Toplumumuzdaki sistik kanal – koledok birleşme varyasyonları ve bunun akut pankreatit ile ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN İPEK
Danışman: Bozkurt GÜLEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumumuzdaki Sistik Kanal – Koledok Birleşme Varyasyonları ve Bunun Akut Pankreatit İle İlişkisinin Araştırılması Amaç: Sistik kanalın ana hepatik kanal ile birleşimi sırasında çeşitli anatomik varyasyonlar vardır. Çalışmamızda toplumumuzdaki bu anatomik varyasyonlarının çeşitliliğinin ve sıklığının ortaya konması amaçlanmaktadır. Akut pankreatitin ülkemizde en sık sebebi biliyer patolojilerdir. Çalışmamızda ayrıca sistik kanal varyasyonları ile akut pankreatit arasında bir ilişki olup olmadığının tespit edilmesi ve eğer ilişki varsa hangi varyasyonların varlığında akut pankreatit riskinin arttığının belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği'nde 1 Ekim 2017 – 31 Mart 2021 tarihleri arasında klinik ve labaratuar bulgularıyla akut pankreatit tanısı konmuş ve herhangi bir sebeple MRKP çekimi yapılan 739 hasta tarandı. Görüntü kalitesi iyi olmayan, kolesistektomi operasyonu geçiren ve tümöral oluşum nedeni ile anatominin bozulup birleşim tipinin belirlenemediği hastalar çıkarıldıktan sonra klinik ve laboratuvar bulgularıyla akut pankreatit tanısı konan 183 hasta ile akut pankreatit dışı sebeplerle MRKP çekimi yapılan 194 hasta çalışmaya dahil edildi. Değerlendirme 4 yıllık ve 20 yıllık radyoloji deneyimi bulunan iki radyolog tarafından eş zamanlı ve retrospektif olarak yapıldı. Değerlendirmede sistik kanal – koledok birleşim tipine, sağ hepatik kanal çapına, sol hepatik kanal çapına, koledok çapına, pankreatik kanal çapına, eşlik eden kolelitiazis ve/veya kolesistit bulgularına bakıldı. Çap ölçümleri koronal planda en geniş yerden olacak şekilde yapıldı. MRKP incelemeleri 3 Tesla magnet gücüne sahip MR cihazında (Phılıps) standart vücut sargısı kullanılarak gerçekleştirildi. Değerlendirmede single shot fast spin eko sekansı kullanıldı. Bulgular: Çalışmamıza klinik ve labaratuar bulgularıyla akut pankreatit tanısı konmuş 183 hasta, akut pankreatit dışı sebeplerle MRKP çekimi yapılan 194 hasta olmak üzere toplam 377 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların 187 (%49,6)'si erkek, 190 (%50,4)'ı kadın hastaydı. Hastaların yaş ortalamaları 48,3±19,3 (Med: 49, Min: 15, Maks: 92) yıl olduğu saptandı. Hastların birleşim tipleri Tip A 202 (%53,6) hasta, Tip B 5 (%1,3) hasta, Tip C 133 (%35,3) hasta, Tip D 12 (%3,2) hasta, Tip E 2 (%0,5) hasta, Tip F 2 (%0,5) hasta, Tip G 9 (%2,4) hasta ve Tip H 12 (%3,2) hasta olarak belirlendi. Hastalardan 165 (% 43,8)'inde eşlik eden patoloji bulgusu tespit edildi. Eşlik eden patoloji varlığı olan hastaların 140 (% 84,8)'ında kolelitiazis, 24 (% 14,6)'ünde kolesistit bulgusuna rastlandı.Hastaların sağ hepatik kanal çapı ortalaması 2,93 ± 1,6 mm (Med: 2,5, Min: 0,6, Maks: 14,3); sol hepatik kanal çapı ortalamasının ise 3,04 ± 1,8 mm (Med: 2,6, Min: 0,7, Maks: 16,3) olduğu tespit edildi. Koledok çapı hastalarda 5,86 ± 2,6 mm (Med: 5,3, Min: 1,8, Maks: 18,6) olduğu gözlenirken, pankreatik kanal çapının ise ortalama 2,04 ± 1,1 mm (Med: 1,9, Min: 0,8, Maks: 10,5) olduğu saptandı. Kadın hastaların koledok çapının erkek hastalara göre daha yüksek olduğu gözlendi. Pankreatit varlığı olan hastalarda birleşim tipinin A görülme sıklığı daha yüksek (p = 0,004) iken, birleşim tipi C'nin görülme sıklığının daha düşük olduğu saptandı. Sonuç: Toplumumuzda en sık görülen sistik kanal varyasyonları Tip A ve Tip C'dir. Bu iki tip daha sık görülürken diğer birleşim tipi varyasyonları da toplumumuzda daha az sıklıkla görülmektedir. Sistik kanal birleşim tipi ile safra taşı görülme olasılığı özellikle toplumumuzda en sık görülen tipler Tip A ve Tip C'de yüksek bulunmuştur. Safra taşı en sık Tip A ve Tip C'de görülürken akut pankreatit riski Tip A'da yüksek iken Tip C'de düşüktür. Bunun sebebi muhtemelen Tip C'de sistik kanalın ana hepatik kanalla birleşiminde önce posteroinferior rotasyonu ve sistik kanalın nispeten daha uzun olmasına bağlıdır. MRKP tetkiki sistik kanalın anatomik varyasyonlarının ve patolojilerinin ortaya konmasında ayrıca akut pankreatit etiyolojisinin belirlenmesinde önemli bir görüntüleme yöntemidir. Endoskopik ya da perkütan girişimler veya açık ya da laparaskopik kolesistektomi operasyonlarından önce MRKP tetkiki yapılması ve böylece sistik kanal anatomik varyasyonlarının tespit edilmesi işlem sırasında meydana gelebilecek ciddi komplikasyonların önüne geçilmesini sağlayacaktır. Ayrıca akut pankreatit etiyolojisinin belirlenmesinde ya da safra taşı bulunan olgularda akut pankreatit riskinin belirlenmesinde MRKP tetkiki ile sistik kanal varyasyonun ortaya konması önemlidir. Anahtar Kelimeler: Sistik kanal varyasyonları, MRKP, Akut pankreatit