Travmatik el yaralanmalarında yaralanma ciddiyeti ile kavrama gücü, fonksiyonellik ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA DUMAN
Danışman: Kadriye Banu KURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: El yaralanmalarının objektif değerlendirilmesi karmaşık bir konudur. Bu yüzden objektif puan veren değerlendirmelerin yaralanmanın fonksiyonel, mesleki ve sosyal açıdan prognozunu belirlemede kullanılması klinik açıdan önemlidir. Bu çalışmada travmatik el yaralanmalarında, yaralanma ciddiyetinin üst ekstremite fonksiyonelliği ve yaşam kalitesi ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza el veya el bileğinde travmatik yaralanması olan 18-65 yaş arası 44 hasta dahil edildi. Yaralanma şiddeti Modifiye El Yaralanması Ciddiyet Skoru (MEYCS) ile belirlenen hastalar yaralanan vücut yapılarına uygun rehabilitasyon programına alındı. Toplam MEYCS dört kategoriye ayrılmış ve minör ( 101) olarak kategorize edilmiştir. Çalışmamızda MEYCS skoru ile minör, orta ve ciddi-major olarak gruplandırılan olgular, rehabilitasyon sonrası 4. ve 12. haftada kavrama fonksiyonları kavrama gücü, lateral çimdikleme gücü ve Sollerman El Fonksiyon Testi (SEFT) ile değerlendirildi. Fonksiyonel ölçeklerden Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi(DASH) ve Hastanın Değerlendirdiği El ve El Bileği Anketi (PRWHE) kullanıldı. MEYCS grupları arasında fonksiyonel skorlar değerlendirildi. Hastaların yaşam kalitesi Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ) ile değerlendirildi. MEYCS toplam skoru ile kavrama gücü, fonksiyonel testler ve yaşam kalitesi skorları ve değişimleri arasındaki ilişki incelendi. Bulgular: Çalışmaya katılan 44 hastanın %81,8'i erkek, %18,2'si kadın olmak üzere yaş ortalaması 33,6±12,9 (18-65) yıldı. Toplam MEYCS skoruna göre hastaların %27,2'si minör, %43,1'i orta, %29,4'ü ciddi-major yaralanma kategorisindeydi. Hastaların kavrama gücü ve SEFT skorları MEYCS'den bağımsız olarak incelendiğinde ilk 4 haftada daha hızlı olmak üzere rehabilitasyon öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı (p ˂ 0.05) artış göstermiştir. DASH-T ve PRWHE ve HAQ skorları da tüm takiplerde rehabilitasyon öncesine göre anlamlı (p ˂ 0.05) iyileşme göstermiştir. Kavrama gücü ve SEFT skoru minör, orta ve ciddi-major MEYCS gruplarında ciddiyetin arttığı grupta daha fazla olmak üzere anlamlı (p ˂ 0.05) olarak daha düşüktü. Tüm gruplarda 4. ve 12.haftada kavrama gücü ve SEFT skorları anlamlı (p ˂ 0.05) yükselmiştir. Ancak gruplar arası kavrama gücü artış miktarı anlamlı (p˃ 0.05) farklılık göstermezken, SEFT'de iyileşme ciddiyetin arttığı grupta daha fazla bulunmuştur. Toplam MEYCS skoru ile PRWHE, DASH-T ve HAQ skoru arasında tüm takiplerde anlamlı (p ˂ 0.05) pozitif korelasyon gözlenmiş olup ciddiyet skoru arttıkça fonksiyonellik ve yaşam kalitesi kötüleşmiştir. MEYCS'nin anatomik yapılara göre ayrılmış nörovasküler alt skoru ile kavrama gücü ve SEFT arasında anlamlı (p ˂ 0.05) negatif korelasyon olup fonksiyonelliğin kötü olmasında diğer yapılara göre daha ilişkili bulunmuştur. Takip sonunda iyileşme ile MEYCS skorları incelendiğinde SEFT, DASH-T, PRWHE ve HAQ-T skorları yaralanma ciddiyeti yüksek olanlarda daha hızlı iyileşmiştir. Sonuç: Travmatik el yaralanmalarında yaralanma ciddiyet skorunun yüksek olması bozulmuş üst ekstremite fonksiyonelliği ile ilişkilidir. Bu hastalarda yaralanma ciddiyeti ile fonksiyonellik belirlenebilir dolayısıyla hastanın hem fonksiyonel hem psikososyal açıdan yaşam kalitesini artıracak tedavi ve rehabilitasyon süreci yönetilebilir.