COVİD-19 aşısı olan ve COVİD-19 aşısı olmayan gebeler arasında pandemi döneminde anksiyete ve stresin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAHİME BEGÜM KARAÇUHA
Danışman: Orhan Seyfi AKSAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda gebelerde Covid-19 pandemisi nedeni ile oluşan anksiyetenin aşı olan ve olmayan gebelerdeki anksiyete düzeyleri ile karşılaştırılması, bu anksiyeteye sebep olan faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmamızda toplanan veriler ışığında; pandemi seyrinde önemli, çıkar yol olarak görülen aşının daha kolay uygulanması ve gebelerin ruh sağlığı üzerine koruyucu halk sağlığı önlemlerinin alınması kolaylaşacaktır. Çalışmamızın amacı; 1) Covid-19 pandemisi sırasında aşı olan gebeler ile aşı olmayan gebelerin anksiyete düzeylerini karşılaştırmak 2) Bu anksiyete neden olan risk faktörlerini araştırmaktır Yöntem: Çalışma Türkiye Cumhuriyeti başkenti Ankara'da, Covid-19 pandemi sevk hastanesi, üçüncü basamak bir merkez olan 'Ankara Şehir Hastanesi' gebe polikliniklerinde yürütüldü. Çalışmamız Kesitsel gözlemsel araştırma tipinde bir araştırmadır. Anket çalışması olarak planlanmıştır. Katılımcılara önce çalışmamız için hazırladığımız 42 soruluk anket formu ardından Gebelik ile İlişkili Anksiyete Ölçeği(PRAS) , Olayların Etkisi Ölçeği(IES-R) , Spielberger Durumluk ve Sürekli Kaygı Düzeyi, Görsel Analog Ölçeği soruları uygulandı. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 27.49±4.87 yıl, ortalama gebelik haftasının 27.72±9.51 olduğu belirlenmiştir. Bireylerin kilo ortalaması 73.64±12.59 kg, boy ortalaması 162.73±5.76 cm, BMI ortalaması 27.79±4.44 kg/m2'dir. Bireylerin %32.5'inin yaşayan çocuk sayısı 1, %13.3'ünün yaşayan çocuk sayısı 2, %3.0'nün yaşayan çocuk sayısı 3 ve üzerindedir. Eğitim durumlarına baktığımızda bireylerin %5.8'i ilkokul, %15.0'i ortaokul, %35.5'i lise, %39.7'si lisans, %3.8'i yüksek lisans, %0.2'si doktora mezunudur. Ailesinde kronik hastalığı olan 146 birey (%29.0) bulunmaktadır. Çalışan birey sayısı ise 120 (%23.9)'dir. Kliniğimizde değerlendirdiğimiz 505 hastaya uygulanan Olayların Etkisi (IES-R) ölçeği alt boyutlarında Yeniden yaşama puan ortalaması 7.87±6.02, Kaçınma puan ortalaması 10.69±6.32, Aşırı uyarılma puan ortalaması 4.87±4.73, Toplam IES-R puan ortalaması 23.41±14.58'dir. Covid-19 aşısı olma durumuna göre bireylerin yeniden yaşama, kaçınma, aşırı uyarılma, toplam IES-R puanları karşılaştırılmış, istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır(p>0.05). Fakat ailede kronik hastalık varlığına göre bireylerin yeniden yaşama puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. (z=2.146, p=0.032). Katılan gebelere gebelikle ilgili anksiyete ölçeği(PRAS) yapılmış olup; Covid-19 aşısı olan bireylerin annelik ile ilgili endişeler puan ortalaması 4.74±1.86, Covid-19 aşısı olmayan bireylerin annelik ile ilgili endişeler puan ortalaması 4.46±1.91'dır. Covid-19 aşısı olma durumuna göre bireylerin annelik ile ilgili endişeler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (z=2.277, p=0.023). Ayrıca Covid-19 aşısı olma durumuna göre bireylerin bebek ile ilgili endişeler puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür(z=2.551, p=0.011).Genel olarak gebelerin eğitim durumu arttıkça kaygıları da artıyordu. Ancak aşı yaptıran gebelere bakıldığında eğitim durumu arttıkça aşılanma sonrası kaygının düştüğünü belirledik. Covid-19 aşısı yaptırmayan gebelerin eğitim durumu artıkça doğum kaygıları puanlarının arttığı tespit edilmiştir Sonuç: Covid 19 pandemisinin genel olarak gebelerde kaygıyı artırdığı bulunmuştur. Aşılanmanın uzun vadede insan ve fetus düzeyine etkisinin bilinmezliği ve yapılan çalışmaların yetersizliği gebe olan kadınlarda anneliğe, doğum anına ve doğumdan sonraki dönemde bebeğin sağlığı ile ilgili anksiyete düzeylerinin artmasına neden olmuştur. Ailede kronik hastalığın varlığı ve pandemi döneminde covid-19 salgının kronik hastalığı olan bireylerde daha ağır klinik tabloya neden olması sebebiyle gebelerin yakınlarında bir kronik hastalık olması pandemi dönemindeki kaygılarını artırmıştır. Anahtar Kelimeler: Covid-19, anksiyete, pandemi, gebelik , aşı