Ramazan ayında oruç tutmanın 80 yaş ve üzeri bireylerde dehidrasyon kan basıncı bilişsel fonksiyonlar hareket yetenekleri ve düşme riski üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAMAZAN BAŞARAN

Danışman: Hakan DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, Ramazan ayında oruç tutmanın 80 yaş ve üzeri bireylerde hidrasyon durumu, kan basıncı, bilişsel işlev, mobilite ve düşme riski üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 80 yaş ve üzeri toplam 69 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılar gönüllülük esasına göre belirlenmiştir. Değerlendirmeler hem oruç hem de oruç dışı zamanlarda gerçekleştirilmiştir. Parametreler arasında 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı izleme, serum ve idrar osmolalitesi, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, 5 Kere Otur Kalk ve Kalk Yürü testleri, Standardize Mini Mental Test, Dehidrasyon Tarama Aracı ve İTAKI-II Düşme Riski Ölçeği yer almaktadır. Bulgular: Oruç tutmak, 24 saatlik sistolik (p=0,049) ve diyastolik kan basıncında (p=0,008) önemli artışlarla ilişkiliydi, ayrıca gündüz (p=0,029) ve gece (p=0,015) diyastolik basınçlarında da artışlar gözlendi. Katz skorlarında (p=0,070), mobilite testlerinde (p>0,05), SMMT'de (p=0,189), serum (p=0,714) ve idrar osmolalitesinde (p=0,196) ya da dehidrasyon tarama aracı skorlarında (p=0,435) önemli bir değişiklik gözlenmedi. Düşme riski skoru (İDRÖ) oruç sırasında önemli ölçüde artmıştır (p<0,001). ANCOVA, oruçlu sistolik ve diyastolik kan basınçlarının VKİ, oruç dışı kan basıncı değerleri ve oruç dışı idrar osmolalitesi tarafından önemli ölçüde etkilendiğini ortaya koymuştur. Ek olarak, oruçlu diyastolik kan basıncı SMMT skorlarından önemli ölçüde etkilenmiştir (p=0,006). Oruçlu idrar osmolalitesi, Katz puanları (p=0,024) ve oruçsuz idrar osmolalitesi (p=0,019) ile ilişkiliydi. Oruçlu düşme riskinin, oruçsuz İDRÖ puanları tarafından güçlü bir şekilde etkilendiği görüldü (p<0,001). Sonuç: Ramazan ayında oruç tutmak, 80 yaş ve üzeri kişilerde, hidrasyon veya kognitif fonksiyonlarda belirgin bir değişiklik olmaksızın, kan basıncında anlamlı bir yükselmeye ve düşme riskinde artışa neden olabilir. Bu bulgular, özellikle hipertansiyon ve düşme riski açısından, oruç tutmayı düşünen yaşlı hastalar için kişiselleştirilmiş tıbbi değerlendirmenin önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Oruç tutma, yaşlı bireyler, dehidrasyon, kan basıncı, osmolalite