Postoperatif majör cerrahi hastalarında erken dönemdeki sıvı açığı ve ihtiyacının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİLİZ KAYA

Danışman: Çetin KAYMAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş-Amaç: Majör cerrahi geçiren hastalarda postoperatif sıvı yönetimi, doku perfüzyonunun korunması ve periferik dolaşımın stabilizasyonu açısından kritik rol oynamaktadır. Bu süreçte intravasküler hacim durumunun doğru değerlendirilmesi, hedefe yönelik sıvı tedavisinin planlanabilmesi için gereklidir. Çalışmamızda, erken postoperatif dönemde volüm durumunun non-invaziv yöntemlerle; PI, PVI ve cIVC ile değerlendirmek, sıvı yanıtlılığı ile ilişkileri ve bu ölçümler arasındaki korelasyonları analiz etmek amaçlanmıştır. İkincil olarak SOFA ve APACHE skorları, plazma laktat düzeyleri, BE, şok indeksi ve CRT ile ilişkilerini değerlendirmek hedeflenmiştir. Yöntemler: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya, majör cerrahi sonrası yoğun bakıma alınan, spontan soluyan, PI ve/veya PVI değerlerine göre sıvı yanıtlı olduğu öngörülen 90 hasta dahil edilmiştir. İlk 30 dakika içinde; PI ve PVI pulse oksimetre ile, IVC çapları midaksiller bölgeden ultrasonografi ile, CRT sabit basınçlı enjektör ile standardize edilerek ölçülmüş; laktat, BE, şok indeksi, APACHE II ve SOFA skorları kaydedilmiştir. Tüm hastalara 30 dakika içinde 4 mL/kg kristaloid sıvı replasmanı uygulanmış, tüm parametreler yeniden analiz edilmiştir. Bulgular: Sıvı replasmanı sonrası PI, PVI, cIVC, IVC-min, laktat, BE, CRT ve SOFA skorunda istatistiksel olarak anlamlı değişiklikler saptanmıştır. Ancak SO2 dışında hemodinamik parametrelerde anlamlı değişim gözlenmemiştir. PI ile PVI ve cIVC arasında negatif yönlü anlamlı korelasyon gözlenmiştir. CRT, PI, PVI ve cIVC'nin birlikte sıvı yanıtlılığını öngörmede anlamlı etkisi olduğu; ayrıca cIVC'nin başlangıç değerinin bağımsız olarak sıvı yanıtlılığını öngördüğü belirlenmiştir. cIVC için %54 kesme değeri, yüksek duyarlılık ve özgüllük göstermiştir. Sonuç: Postoperatif majör cerrahi hastalarında erken dönemdeki sıvı açığının değerlendirilmesinde; PI ile PVI ve cIVC arasında korelasyon saptanmış; PI, PVI, CRT ve midaksiller hattan ölçülen cIVC'nin birlikte kullanılmasının sıvı yanıtlılığını öngörmede etkili olabileceği ve seri şekilde izlemine dayalı bir yaklaşımın hedefe yönelik sıvı tedavisinin etkinliğini değerlendirmede yararlı olabileceği belirlenmiştir. cIVC'nin sıvı yanıtlılığını öngörmede optimal kesme değeri %54 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulguların gerçekliği ve güvenilirliğinin artırılması için çok merkezli ve geniş örneklemli çalışmalar yapılmasının gerektiği kanaatine varılmıştır.