Şizofreni spektrum bozukluğu olan olgularda kendine zarar verici davranışları yordayan faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERENGÜL GÜNEY
Danışman: Murat ERKIRAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Şizofreni spektrum bozukluğu olan hastalarda kendine zarar verici davranışların (KZVD) özelliklerini incelemek, bu davranışların sosyodemografik ve klinik değişkenler ile ilişkisini ve bu davranışları yordayan faktörleri değerlendirmek amaçlanmıştır. YÖNTEM: Araştırmaya, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde ayaktan tedavi ünitelerinde ve Bakırköy Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nde tedavi görmekte olan, araştırma kriterlerini karşılayan ve DSM 5 tanı ölçütlerine göre şizofreni spektrum bozukluğu tanısı almış olan 165 erkek ve kadın hasta alınmıştır. Katılan tüm hastalardan bilgilendirilmiş onam formu ile onayları alındıktan sonra Klinik ve Sosyodemografik Veri Formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, İntihar Olasılığı Ölçeği, Dissosiasyon Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Ölçeği ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmaya alınan olguların yaşam boyu ve şimdiki alkol-madde kullanımı ile ilgili bilgiler, hastaların kendilerinin ve yakınlarının beyanlarına ve hastane dosya kayıtlarına dayanılarak geriye dönük elde edilirken, şimdiki kullanım için ek olarak idrarda madde analizi uygulanmıştır. BULGULAR: Şizofreni spektrum bozukluğu olgularında madde kötüye kullanımının varlığının, KZVD riskini 3 kat arttırdığı saptanmıştır. Şizofreni spektrum bozukluğu hastaları arasında yaşam boyu madde kötüye kullanım oranı %38.2 olarak bulunmuştur ve bu hasta grubunun en çok kullandıkları üç madde sırasıyla esrar, sentetik kannabinoidler ve alkoldür. Şizofreni spektrum bozukluğu hastalarının %43.6'sının KZVD gösterdiği tespit edilmiştir. "Kendini kesme" %51.3 ile en sık karşılaşılan KZVD tipidir. KZVD amaçları arasında en sık karşılaşılan sebep "affekt düzenleme" olarak bulunmuştur. Şizofreni spektrum bozukluğu hastalarında daha önce intihar öyküsünün olması ve psikopatolojinin şiddeti KZVD riskini arttıran diğer faktörlerdir. Ayrıca dövme kullanımı madde kullanımı olan hastalarda ve KZVD olan hastalarda daha sık görülmektedir. SONUÇ: Şizofreni spektrum bozukluğu hastalarında KZVD'yi yordayan faktörlerden birinin alkol-madde kötüye kullanımı komorbiditesi olduğu saptanmıştır. İntiharın güçlü bir yordayıcısı olan KZVD'nin mutlaka her hastada sorgulanması ve klinik risk faktörlerinin tedavisi gerekmektedir; böylece KZVD'ye komorbid durumların neden olması beklenen olumsuz hastalık gidişinin önüne geçilebilir.