İnflamatuar bağırsak hastalığı tanılı hastalarda hepatik steatoz ve fibrozis gelişiminin ultrason elastografi yöntemi ile araştırılması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA YÜCE

Danışman: Nurhan DEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH), temel olarak ülseratif kolit (ÜK) ve crohn hastalığı (CH)'nı içeren intestinal mukozanın kronik inflamasyonu ile beraber relaps ve remisyonlarla seyreden hastalıkları tanımlar. İBH'nın etiyolojisi büyük ölçüde bilinmemekle birlikte, araştırmalar bireyin genetik yatkınlığının, dış ortamının, bağırsak mikrobiyal florasının ve immün yanıtlarının hepsinin İBH patogenezinde rol oynadığı göstermiştir. İBH'lı hastalarda ekstraintestinal belirtiler de olabilir ve İBH'de karaciğer ve safra yolları hastalıkları yaygındır. Son dönemde yapılan çalışmalara göre, İBH ve nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) gelişiminde potansiyel bir ilişki olduğu düşünülmektedir. NAYKH'ya ilerlemeyi kolaylaştıran faktörler hala tam olarak anlaşılamamıştır. İBH ile ilişkisi ise daha da az bilinmektedir. Çalışmamızda inflamatuar bağırsak hastalığı tanılı hastalarda ultrason elastografi yöntemi yardımı ile nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) gelişim riskinde anlamlı bir artış olup olmadığını araştırmayı hedefledik. GEREÇ VE YÖNTEM: Tek merkezde gerçekleştirilen prospektif kesitsel çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Polikliniği'ne başvuran 37 ÜK, 27 CH hastası dahil edilerek onamları alındı. Hastalar alanında tecrübeli bir radyolog tarafından abdomen ultrasonografi NAYKH açısından değerlendirildikten sonra 2D-SWE tekniği ile karaciğer fibrozisi açısından değerlendirilerek kilopaskal (kPa) cinsinden değerleri kaydedildi. Hastalardan eş zamanlı olarak AST, ALT, GGT, ALP, total kolesterol, trigliserid, LDL-kolesterol, HDL-kolesterol, total bilirubin, açlık kan glukozu, lökosit, PLT, CRP, ferritin, albümin, kreatinin değerleri çalışıldı. Hastalar NAYKH olan ve olmayan 2 gruba ayrılarak ve fibrozis skorları kPa cinsinden karşılaştırıldı. BULGULAR: Çalışmamızda İBH tanılı hastalarda NAYKH olanların yaş ortalaması 42,5 ve NAYKH olmayanların yaş ortalaması 36,2 olarak belirlendi. İstatistiksel olarak anlamlı fark gözlendi (p=0,015; p=0,005). NAYKH olan grupta kilo, bel çevresi ve BMI değerleri anlamlı olarak yüksek belirlendi (p<0,001). Yine NAYKH olan grupta AST, ALT, GGT, trigliserid, ferritin, total bilirubin ve kreatinin değerleri istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Özellikle ALT ve GGT değerlerinde belirgin farklılık izlendi (p<0,001). Bunun yanında NAYKH olan grupta HDL değeri istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı (p=0,015). Ultrason elastrografi ile belirlenen kPa değerleri, NAYKH olan ve olmayan gruplar arasında kıyaslandığında anlamlı bir fark gözlenmedi. Hastalık tipi, tedavi türü, steroid kullanımı açısından anlamlı bir fark gözlenmemiş olup, hastalık süresi ve biyolojik ajan kullanım süresi ve NAYKH gelişimi açısından istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı. SONUÇ: İnflamatuar bağırsak hastalığı süresi ve hastalığın tedavisinde kullanılan biyolojik ajan kullanım süresi arttıkça NAYKH gelişiminde artış olabileceği belirlenmiştir.