Kistik fibrozis dışı bronşektazi hastalarında serum vitamin d düzeyinin ve eksikliğinin hastalık şiddeti ve bronşektazi fenotipi ile olan ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, GÖĞÜS HASTALIKLARI VE TÜBERKÜLOZ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FARUK BOLU
Danışman: İbrahim Hikmet FIRAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Bronşektazi; bronşların anormal ve kalıcı olarak genişlemesi olup kronik balgamlı öksürük, hava yolu obstrüksiyonu ve tekrarlayan enfeksiyon atakları ile seyreden bir hastalıktır. İnsan vücudunda sentezlenebilen tek vitamin olan D vitamini, enfeksiyonlara karşı hem doğal hem de kazanılmış bağışıklık cevabının uyarılmasında rol oynayan güçlü bir immün düzenleyicidir. Ayrıca vitamin D' nin kemik metabolizması dışında diğer dokuların fonksiyonlarında da önemli rolü olduğunu ve pek çok hastalıkla ilişkili olabileceğini gösteren çalışmalar vardır. Vitamin D eksikliği ve bununla ilişkili sağlık sorunları, başta kuzey Avrupa ülkeleri olmak üzere tüm dünyada kentsel yaşam koşulları ve sanayileşmeye paralel olarak ortaya çıkmış, yıllar içinde artış göstermiştir. Günümüzde de vitamin D eksikliği küresel bir salgın olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada amacımız serum vitamin D düzeyinin ve eksikliğinin kistik fibrozis dışı bronşektazi hastalarında sıklığını, hastalık şiddeti ve bronşektazi fenotipi ile olan ilişkisini, klinik önemini ve hastaların profilini tanımlamayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEMLER: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (SUAM) hastanesi Göğüs Hastalıkları polikliniklerine Mayıs 2016 ve Ağustos 2018 tarihleri arasında müracaat eden, klinik ve PA akciğer grafisi ile bronşektazi' den şüphelenilip toraks BT / YÇBT çekilen ve bronşektazi tanısı konulan, ayrıca tanı tarihine yakın zamanda (4 hafta içerisinde) çeşitli sebeplerle (miyalji, kemik ağrısı, uykusuzluk, artralji, kırgınlık ve yorgunluk, proksimal kas güçsüzlüğü, baş ağrısı ve saç dökülmesi gibi) 25(OH)D düzeyi bakılan 83 hasta çalışma grubu olarak alındı. Kontrol grubunda ise çalışma grubundaki hariç tutma ve dahil etme kriterlerine ek olarak herhangi bir bilinen kronik akciğer hastalığı olanlar çalışma dışı bırakıldı, kalan 99 hasta kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Her iki grupta retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya alınan tüm katılımcıların başvuru anında sosyodemografik özellikleri, semptomları ve tıbbi öyküleri ayrıntılı takip formu ile kayıt altına alındı. BULGULAR: Çalışmamızdaki hasta ve kontrol grupları serum ortalama vitamin D eksikliği açısından değerlendirildiğinde bronşektazili hastalarda % 55.4, kontrol grubunda % 50.4 yaygınlığa sahipti (p=0.063). Serum ortalama vitamin D düzeyi, bronşektazili hastalarda (12,39 5,67) kontrol grubunda ise (14,83 7,98) olarak hesaplanmıştır (p=0.059). Bronşektazili hastalar solunum fonksiyonları açısından vitamin D eksikliğine göre karşılaştırıldığında, serum ortalama vitamin D düzeyi eksik olan hastaların ortalama FEV1(45,9418,48) ve FVC(54,8817,68) değerlerinin daha düşük olduğu görülmüştür (p<0.05) (Tablo 26). Ayrıca bronşektazili hastalarda vitamin D düzeyini etkileyen bağımsız değişkenleri saptamak için yapılan çoklu doğrusal regresyon analiz sonuçlarına göre FEV1 ile vitamin D düzeyi arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p=0.001) (Tablo 36). Balgamda pseudomonas veya herhangi bir mikroorganizma ile kolonizasyonu ve kistik-silindirik bronşektazisi olan hastaların kendi aralarında, ciddi vitamin D eksikliği açısından karşılaştırıldığı alt grup analiz sonuçlarına göre; FACED skorunun, kolonizasyonu ve ciddi vitamin D eksikliği olanlar ile kistik-silindirik bronşektazisi ve ciddi vitamin D eksikliği olanlarda anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır (sırasıyla p=0.011, p=0.013) (Tablo 29-33). Hastalık şiddetinin ciddi vitamin D eksikliği ile ilşkisini etkileyen durumları saptamak için yapılan regresyon analiz sonuçlarına göre FACED skorunda 1 birimlik artışın ciddi vitamin D eksikliği olasılığını 1,676 (1,226 – 2,290) kat arttırdığı bulunmuştur (p=0.001) (Tablo 37). SONUÇ: Kistik fibrozis dışı bronşektazi önemli morbidite ve mortaliteye neden olan kronik, enfeksiyöz ve inflamatuar bir solunum sistemi hastalığıdır. Vitamin D' nin doğal ve edinsel bağışıklık sistemi üzerindeki olumlu etkisi ile bronşektaziye yol açan inflamatuar süreçleri, akut alevlenmelerin sıklığını ve şiddetini engelleyebileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Kistik fibrozis dışı bronşektazi, vitamin D