Ebeveynlere deri kanseri, kendi kendine deri muayenesi hakkında verilen eğitimin çocuklarını güneşten koruma davranışlarına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EYLÜL YEŞİLYURT
Danışman: Şeyma Zehra ALTUNKÜREK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, ortaokul öğrencisine sahip ebeveynlere deri kanseri, KKDM ve güneşten korunma davranışları hakkında verilen eğitimin çocuklarını güneşten koruma davranışlarına etkisini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Ocak 2021-Mayıs 2021 tarihleri arasında, iki farklı devlet okulunda öğrenim gören öğrenciye sahip, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 120 deney ve 120 kontrol grubu olmak üzere 240 ebeveyn oluşturmuştur. Müdahale grubuna yaklaşık 40-45 dakika süren deri kanseri, Kendi Kendine Deri Muayenesi (KKDM) ve güneşten korunma davranışları eğitimi verilmiştir. Araştırmada veriler, sosyo-demografik form, deri kanseri riski oluşturan özellikler, deri kanseri ve KKDM bilme durumu, KKDM bilgi formunu içeren tanıtıcı bilgi formu, Deri Kanseri Güneş Bilgi Ölçeği (DKGBÖ) ve Ebeveyn Güneşten Koruma Ölçeği (EGKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizin de Ki-kare testi, Fisher's Exact test, Wilcoxon testi, Mann Whitney U testi, kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan ebeveynlerin, yaş ortalaması 40,69±5,32 yıl olup minimum 29 maksimum 57 olarak belirlenmiştir. Ebeveyn cinsiyetleri, müdahale grubunun %88,3'ünü, kontrol grubunun %91,7'sini anneler oluşturmuştur. Verilen deri kanseri, KKDM ve güneşten korunma davranışları eğitimi sonrasında, cilt kanseri, KKDM ve erken tanısı hakkında ebeveynlerin farkındalıkları oluşmuş, müdahale ve kontrol grubu ebeveynleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Verilen eğitim sonrasında çocuğuna KKDM'yi uygulayan müdahale grubu ebeveynlerin sayısı %59,2'ye yükselmiştir. DKGBÖ toplam puanında (16,02±3,64), güneşten korunma (4,63±1,28), bronzlaşma (6,74±1,84) ve deri kanserinin önlenmesi (1,54±0,59) alt boyutları puanlarında anlamlı artış görülmüştür (p<0,05). Eğitim sonrası müdahale grubu ebeveynlerin EGKÖ, GKÜKÖ-Y alt boyutu puanı ve BB alt boyutu puanında olumlu ve anlamlı bir fark gözlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Bu araştırma sonuçları çevrim içi verilen deri kanseri, KKDM ve güneşten korunma davranışları eğitimi ebeveynlerin deri kanseri bilgi düzeylerini ve KKDM yapma durumları üzerinde etkili olmuştur. Verilen eğitim ebeveynlerin çocuklarını güneşten koruma davranışları üzerinde etkili olmuştur ancak yeterli düzeyde değildir. Bu konuda planlanacak olan sağlık eğitimlerinin müdahale sıklığının artırılması, çevrim içi ve yüz yüze yapılması önerilebilir. Ayrıca deri kanseri, KKDM ve güneşten korunma davranışları eğitimi halk sağlığı hemşirelerinin okul sağlığını geliştirme çalışmalarında ve eğitimlerinde yer alması, bu eğitimlere ebeveynlerin de dahil edilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Deri kanseri, güneşten korunma, hemşirelik, kendi kendine deri muayenesi.