Akut kolanjitli hastalarda USG ile ölçülen karaciğer stiffness değerinin klinik ve prognoz ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA DOĞRU
Danışman: İhsan ATEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Akut kolanjit, ateş, sarılık, karın ağrısıyla presente olan safra yollarının taş, neoplazi, striktür vb. nedenlerle tıkanması bağlı oluşan safra yollarının enfeksiyonuna verilen isimdir. Akut kolanjit; erken dönemde tanı konulup tedaviye başlanmaması durumunda mortalitesi yüksek seyreden bir hastalıktır. Tanı hastanın klinik özellikleri, laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleri ile konur. Akut kolanjitin tanısında duyarlılığı ve özgüllüğü yüksek olan Tokyo 2018 kriterleri kullanılmaktadır. Tokyo 2018 kriterleri tanı koymada, hastalık şiddetini belirlemede ve tedavi planlanması yapılmasında tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır. Akut kolanjit tanısı alan hastaya hemen tedaviye başlanılmalıdır. Tedavide ana prensipler uygun sıvı replasmanı, antbiyoterapi ve biliyer drenaj yapılmasıdır. Son yıllarda görüntüleme yöntemlerinin gelişmesiyle usg elastografi ile karaciğer stiffness değeri belirlenmesinin, hepatit B/C ye bağlı karaciğer sirozu, primer biliyer sirozda, nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı gibi çeşitli hastalıklarda noninvaziv tanı markerı olarak kullanılabileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu alanda akut kolanjitle ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada Akut kolanjit hastalarında karaciğer stiffness derecesini ölçülerek, karaciğer stiffness değerindeki değişimin, akut kolanjitin klinik şiddet ve prognoz ile ilişkisi olup olmadığının, akut kolanjitte usg elastrografinin klinik tanı ve prognozda noninvaziv bir marker olarak kullanılabilmesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Mart 2023-Kasım 2023 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğinde tedavisi ve takibi yapılan Tokyo 2018 kriterlerine göre hafif, orta ve ağır şiddette akut kolanjit tanısı alan 18-80 yaş arasındaki hastalar dahil edilmiştir. Akut kolanjit tanısı alan hastalarda 0. ve 1. aydaki; kontrol grubunda ise 0. aydaki karaciğer stiffness derecesi ve hepatosteatoz derecesi USG elastografi ile değerlendirilmiştir. Çalışmaya akut kolanjit hastası olarak 42 kişi, kontrol grubu olarak ise 41 sağlıklı kişi dahil edilmiştir. İstatistiksel veriler SPSS programıyla değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 83 hastadan 42 kişi (% 50,6) akut kolanjit tanılı hasta grubu, 41 kişi (% 49,4) ise sağlıklı bireylerden oluşan kontrol grubuydu. Çalışmaya katılan kadın sayısı ise 35 (% 42,2), erkek sayısı 48 (% 57,2)' dir. Çalışmadaki kontrol grubunun yaş ortalaması 56,17±18,33, hasta grubunun yaş ortalaması 56,90±11,88 olarak bulunmuştur. Tokyo 2018 hastalık şiddeti sınıflamasına göre 25 hasta (% 59,5) hafif, 14 hasta (% 33,4) orta şiddetli ve 3 hasta (% 7,1) ise şiddetli kolanjit olarak evrelendirilmiştir. Akut kolanjit tanısyla takibi yapılan 16 hastaya (% 38,1) ERCP yapılmamış, 26 hastaya (% 61,9) ise ERCP yapılmıştır. Hasta grubu ile kontrol grubunun 0. aydaki elastografi bulguları karşılaştırıldığında; akut kolanjit tanılı hastalarda elastografi ile ölçülen karaciğer stiffness (sertlik) değerinin (5,74±0,75 kPa), kontrol grubundaki ölçülen karaciğer stiffness değerinden (4,58±0,88 kPa) daha yüksek olduğu görülmüştür ve bu yükseklik istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p değeri<0,001). Hasta grubunda elastografi ile 1. ayda ölçülen karaciğer stiffness (sertlik) değerinin (5,04±1,01 kPa), 0. ayda ölçülen karaciğer stiffness değerine (5,74±0,75 kPa)) göre istatiksel olarak anlamlı olarak azaldığı görülmüştür (p değeri<0,001). Hasta grubunda elastografi ile 1. ayda ölçülen karaciğer sertlik değeri (5,04±1,01 kPa), kontrol grubunda 0. ayda ölçülen değerden (4,58±0,88 kPa) daha yüksek saptanmıştır olup bu yükseklik istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p değeri=0,031). Çalışmaya katılanlar kişilerin 0. aydaki hepatostetoz şiddeti 59 kişide (% 71) normal, 13 kişide (% 15,7) hafif artmış, 11 kişide (% 13,3) orta derece artmış saptanmış olup kontrol ve hasta grubu karşılaştırıdığında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p değeri=0,226). Sonuç: Akut kolanjitle takip edilen hastlarda USG elastografi ile karaciğer stiffness değerinin 0. ve 1. ayda ölçülmesi, 0. ayda ölçülen kontrol grubuyla karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Kontrol grubuna göre hasta grubunda karaciğer stiffness değeri yüksek bulunmuştur. Akut kolanjitli hastalarda 1. aydaki karaciğer sertlik değerinin, 0. aydaki sertlik değerine göre istatiksel olarak anlamlı ölçüde azaldığı görülmüştür (p değeri<0,001). Çalışmamızda akut kolanjitte elastografinin karaciğer hasarını tespit ve takip etmek için yararlı bir noninvaziv görüntüleme yöntemi olabileceğini düşünülmüştür. Elastrografinin akut kolanjitte hastalık aktivitesini ya da tekrarlayan atakları göstermede noninvaziv prognostik gösterge olarak kullanılabileceği düşünülmüştür. Ancak bu alanda daha geniş ve kapsamlı çalışma yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Akut kolanjit, Elastografi, Karaciğer sertliği, Non-invaziv marker