Psöriazis ve psöriatik artrit tanılı hastalarda metabolik disfonksiyon ilişkili hepatosteatoz gelişme sıklığı ve etkili risk faktörleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA BETÜL GÖREN
Danışman: Selime ERMURAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, psöriazis (PsO) ve psöriatik artrit (PsA) hastalarında metabolik disfonksiyonla ilişkili hepatosteatotik karaciğer hastalığı (Metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease [MASLD]) sıklığını değerlendirmek, MASLD varlığında etkili olan risk faktörlerini tanımlamak ve girişimsel olmayan tarama yöntemlerinin tanısal doğruluğunu değerlendirmeyi amaçladık. Yöntem ve Gereç: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde takipli 50 PsO, 50 PsA ve 50 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 150 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm bireylerin fizik muayenesi ve hastalık aktivite değerlendirmesi, laboratuvar tetkikleri, iki boyutlu kayma dalgası elastografisi (2D-SWE) ile karaciğer sertliği ölçümü ve B-mod ultrasonografi ile hepatosteatoz değerlendirmesi yapılmıştır. Girişimsel olmayan karaciğer indeksleri hesaplanmıştır. Yağlı Karaciğer İndeksi (Fatty Liver Index [FLI]), Hepatik Steatoz İndeksi (Hepatic Steatosis Index [HSI]), Fibrozis-4 İndeksi (FIB-4), Aspartat Aminotransferaz / Trombosit Oranı İndeksi (Aspartate Aminotransferase to Platelet Ratio Index [APRI]) ve MASLD Fibrozis Skoru (MASLD Fibrosis Score [MFS]) hesaplanmıştır. İnterlökin-17 (Interleukin-17 [IL-17]) ve İnterferon gama (Interferon gamma [IFN-γ]) serum düzeyleri ölçülmüştür. Bulgular gruplar arasında karşılaştırılmış ve ROC analizi ile testler arasında duyarlılık analizi yapılmıştır. Bulgular: Hepatosteatoz sıklığı PsA grubunda %80, PsO grubunda %56 ve kontrol grubunda %40 olarak saptanmış; gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. PsO ve PsA gruplarında vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi, HSI ve FLI değerleri kontrol grubuna kıyasla belirgin biçimde yüksek seyretmiştir. Hepatosteatozu ayırt etmede en yüksek tanısal performans FLI'ye ait olup AUC değeri 0,886, optimal kesim değeri >40,52'de duyarlılık %80,68 ve özgüllük %87,1 olarak belirlenmiştir. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde; yaş (OR=1,112, p=0,022), VKİ (OR=1,530, p<0,001) ve C-reaktif protein (CRP) düzeyindeki artışın hasta gruplarında hepatosteatoz varlığı ile bağımsız ilişkili risk faktörleri olduğu belirlenmiştir. IL-17 (p=0,325) düzeylerinde ise gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Sonuç: PsA hastalarında MASLD sıklığı PsO ve sağlıklı kontrollere göre daha yüksek bulunmuştur. Yaş, VKİ ve CRP düzeyleri hepatosteatoz ile bağımsız ilişkili faktörler olarak belirlenmiştir. FLI ve HSI, hepatosteatozun saptanmasında yüksek tanısal performans göstermiştir. Psöriatik hastalarda MASLD açısından rutin tarama stratejilerinde bu indekslerin kullanılması erken tanıya katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Elastografi, Fibrozis İlişkili İndeks-4 (FIB-4), Hepatik Steatoz İndeksi (HSI), MASLD, Psöriatik artrit, Psöriazis, Yağlı Karaciğer İndeksi (FLI).