Aile sağlığı merkezine başvuran 18-49 yaş arası bireylerin HPV ve HPV aşısı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZNUR UZUNBEL

Danışman: Meşide GÜNDÜZÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, 18–49 yaş arası kadın ve erkek bireylerin HPV ve HPV aşısına ilişkin bilgi düzeylerini, tutumlarını ve davranışlarını değerlendirmeyi ve bu konularda farkındalık oluşturmayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tasarımlı bu çalışmaya 210 kişi dâhil edilmiştir. Katılımcılara araştırmacı tarafından yüz yüze uygulanan anket içeriğinde; sosyodemografik bilgi formu, HPV farkındalığı, HPV aşısı hakkında tutum ve davranışları içeren sorular ve Türkçe uyarlaması yapılmış 33 maddelik "HPV Bilgi Ölçeği" kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 210 kişinin yaş ortalaması 33,95±8,44 yıl (%49,0 kadın) olarak bulunmuştur. Ortalama toplam HPV bilgi puanı max 33 puan üzerinden 11,17±8,31 olup; kadınlarda; eğitim seviyesi yüksek olan bireylerde; cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve rahim ağzı kanseri hakkında bilgi sahibi olanlarda; ayrıca HPV, HPV testi ve HPV aşısını duymuş olanlarda daha yüksektir. Katılımcıların %57,1'i HPV'yi, %67.1'i HPV testini, %65,2'si HPV aşısını duymuştur; sadece %8,1'i kendisine, %4,3'ü çocuklarına HPV aşısı yaptırmıştır. Kadın katılımcılar hem kendilerine hem de çocuklarına HPV aşısı yaptırma konusunda erkeklere göre daha yüksek oranlara sahiptir. Aşı yaptırmayanların en sık belirttiği gerekçe bilgi eksikliğidir (%34,3); diğer gerekçeler arasında risk algısının düşük olması (%21,9) ve aşının maliyetli olması (%13,8) yer almıştır. Katılımcıların %35,7'si doktor önerdiği durumda, %27,6'sı ücretsiz aşılama imkânı olduğunda, %32,9'u ise kendini risk altında hissettiği takdirde aşı olmayı düşündüğünü belirtmiştir. Sonuç: Katılımcıların çoğunluğu HPV'den haberdar olsa da HPV ve HPV aşısı konusundaki bilgi düzeyinin genel olarak yetersiz olduğu ve aşılanma oranlarının düşük kaldığı görülmüştür. Kadınlar, erkeklere kıyasla hem bilgi düzeyi hem de aşılanma oranı açısından daha yüksek değerlere sahiptir. Aşı yaptırmamanın önde gelen nedeni bilgi eksikliğidir. Bulgular, toplum tabanlı sağlık eğitiminin güçlendirilmesi ve erkeklerin hedef kitleye dâhil edilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, ücretsiz aşılama politikalarının ve hekim önerilerinin aşı kabulünü artırabileceği göz önünde bulundurularak, sağlık otoritelerinin bu stratejilere öncelik vermesi önerilmektedir.