Otizm spektrum bozukluğu tanılı okul öncesi çocuklardaki yeme davranışı ile otizm ve ilişkili belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN PSİKİYATRİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI ECE SOYKUT
Danışman: Mehmet TEKDEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı okul öncesi çocuklarda beslenme alışkanlıkları ve otizm belirtileriyle olan ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca yeme alışkanlıklarının akranlarına kıyasla hangi alanlarda bozulduğu, semptom şiddeti ile yeme davranışları arasındaki ilişki ve bu ilişkiyi yordayan değişkenler de değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Nisan – Ekim 2025 tarihleri hastanemiz çocuk psikiyatri polikliniğine başvuran 24-72 ay aralığındaki 70 OSB tanılı çocuk ve yaş açısından eşleştirilmiş 70 çocuk ve ebeveynleri dahil edilmiştir. Vaka grubuna DSM-5 tanı ölçütlerine göre tanı konmuş, ardından Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) uygulanmıştır. Ebeveynler, Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) ve Güçler ve Güçlükler Anketi'ni (GGA) doldurmuştur. Bulgular: OSB grubunda ÇYDA alt boyutlarından gıdadan keyif alma ve yemek seçiciliği puanları düşük, tokluk heveslisi ve duygusal az yeme puanları ise yüksektir. Tokluk heveslisi puanı, ABC ve GGA'nın çeşitli alt boyutlarıyla pozitif ilişkili bulunmuştur. İçme tutkusu ÇODÖ ile negatif, GGA sosyal davranışlarla pozitif ilişkilidir. Aracılık analizinde GGA'nın, bazı ÇYDA alt boyutlarıyla ÇODÖ arasındaki ilişkide anlamlı aracılık etkisi saptanmıştır. Lojistik regresyonda yemek seçiciliği, OSB tanısı alma olasılığıyla negatif ilişkilidir. Sonuç: OSB tanılı çocuklarda yemek seçiciliği, gıdadan keyif almanın azalması, tokluk hevesi ve duygusal az yeme eğilimleri belirgindir. Bu yeme davranışı örüntülerinin yalnızca klinik belirti şiddetiyle değil, duygusal ve davranışsal sorunlarla da ilişkili olduğu saptanmıştır. Özellikle yemek seçiciliği gibi alt boyutların değerlendirilmesi, OSB'ye yönelik erken farkındalığı artırabileceğini göstermektedir.