Geç başlangıçlı sepsis tanısı alan prematüre yenidoğanlarda ardışık organ yetmezlik değerlendirme skoru (nSOFA) ve laktat değerlerinin mortaliteyi öngörmedeki yeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF DEMİRCİ AŞANSU
Danışman: Sevilay TOPCUOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada geç başlangıçlı sepsis nedeni ile takip edilen hastalarda, laktat değeri ve nSOFA skoru birlikte değerlendirildiğinde sepsise bağlı mortaliteyi öngörebilme gücünün saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu amaçla, 32 hafta ve altında, yenidoğan yoğun bakımda geç başlangıçlı sepsis nedeni ile izlenmiş olan 100 bebek geriye dönük olarak hasta dosyalarından taranmıştır. Bu hastaların sepsis tanı anı 0. saat kabul edildiğinde, -24, 0, +12, +24 ve +48. saatlerdeki hemogram, kan gazı, CRP, PCT, laktat değerleri değerlendirilmiş ve her saat için nSOFA skorları hesaplanmıştır. Laktat değerleri ve nSOFA skorlarının mortalitesi için ROC analizleri yapılarak, ölen ve sağ kalan hastalar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığı karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 100 hastadan 64'ü, herhangi bir kültüründe üremesi olup kanıtlanmış geç başlangıçlı sepsis olarak kabul edilmiştir ve 36'sı herhangi bir kültüründe üremesi olmamış ancak klinik ve laboratuvar bulguları sepsis ile uyumlu olması nedeni ile klinik geç başlangıçlı sepsis olarak kabul edilmiştir. Hastaların 43'ü kız, 57'si erkek olup, ortalama gestasyon haftaları 27 hafta (22-32), ortalama doğum ağırlıkları 965 gramdır (320-2190). Enfeksiyon odakları değerlendirildiğinde en sık %57 oranında pnömoni, en az ise %1 oranında abse odağı izlenmiştir. Hastaların kan kültürlerinde üreyen mikrooganizma dağılımlarna bakıldığında, sırasıyla en sık üreyen etkenler; %26 (n:26) Staphylococus hemolyticus, %16 (n:16) Staphylococcus epidermidis, %8 (n:8) Klebsiella pneumonia, %6 (n:6) Staphylococcus capitistir. Ölen ve sağ kalan hastalar arasında kültürde üremesi olan ve olmayanlar karşılaştırıldığında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p:0,103). nSOFA skoru sepsis kaynaklı ölen ve sağ kalan hastalar arasında -24 (p:0,041), 0 (p:<0,001), +12 (p:0,003), +24 (p:<0,001), +48. (p:<0,001) saatlerinde karşılaştırıldığında, ölen hastalarda nSOFA skoru istatistiksel olarak daha yüksek saptanmıştır. Laktat 2 mmol/L'nin üzerinde ve nSOFA skoru 4'ün üzerinde kestirim değerleri kabul edilip, ölen hastalar değerlendirildiğinde saat ilerledikçe daha fazla kişinin bu skor açısından beraberlik gösterdiği dikkat çekmektedir. -24. saatte ölenlerin %35,3'ü, 0. saatte ölenlerin %50'si, +12. saatte ölenlerin %68,8'i, +24. saatte ölenlerin %87,5'i, +48. saatte ölenlerin ise %73,3'ünün laktat değeri 2 mmol/L'nin üzerinde ve nSOFA skoru 4'ün üzerindedir. Laktat ve nSOFA skorunun, sepsis kaynaklı mortaliteyi öngörme durumunu değerlendirmek için ROC analizleri yapılmıştır. ROC analizi ile elde edilen en iyi AUC değerleri +24. saatte elde edilmiştir, laktat için 0,859, nSOFA için 0,962'dir. Sonuç: Yendioğan ölümlerinin en önemli sebebi olan sepsis için, erken dönemde kullanılan risk hesaplama skorları sayesinde sepsise bağlı mortalitenin azalması beklenmektedir. Çalışmamızda laktat değeri 2 mmol/L'nin üzerinde ve nSOFA skoru 4'ün üzerinde olan hastalarda, mortalite oranı anlamlı olarak yüksek bulunmuş ve mortaliteyi öngörebilme açısından sepsis şüphesi öncesinden başlanarak ardışık olarak kullanılabileceği gösterilmiştir.