Hematolojik malignite tanısı almış febril nötropeni atağı geçiren hastalara verilen ampirik antibiyoterapi uygunluğunun ve mortaliteye etki eden faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜZEYYEN TUĞÇE BENLİ
Danışman: İrfan ŞENCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nötropeni kanser tedavisinin en önemli ve en sık görülen yan etkilerinden biridir. Son yıllarda kullanıma giren yeni kemoterapatik ajanlar bu hastalarda beklenen yaşam süresini uzatmakta ancak derin ve uzun süren nötropeni periyotlarına zemin hazırlamaktadır. Febril nötropeni (FEN) hematolojik maligniteli hastalarda en önemli mortalite sebeplerinden birisi olması sebebiyle hızla tedavi başlanıp yakın tedavi edilmesi gereken bir durumdur. FEN hastalarında mortaliteye etki eden risk faktörlerinin iyi belirlenmesi hasta özelinde daha spesifik tanı ve tedavi planlamaları yapılmasına yardımcı olacaktır. Biz bu amaçla çalışmamızda hastanemiz hematoloji servisinde yatarak tedavi alan hematolojik malignite tanısı almış febril nötropeni atağı geçiren hastalarda başlanan ampirik tedavinin uygunluğunu ve mortaliteye etki eden faktörleri araştırdık. Çalışmamıza 0cak 2018- Mart 2020 tarihleri arasında hastanemiz hematoloji servisinde yatan FEN için antibiyotik tedavisi alan 156 hasta değerlendirildi. Hastaların takibinde 255 febril nötopenik atak gözlendi. Verilere enfeksiyon hastalıkları hasta takip formlarından ulaşıldı. Hasta özellikleri SPSS 22.0 programına kaydedilerek istatistiksel analizleri yapıldı. İki yıllık çalışma süresince 65 (%41,7)'i kadın 156 FEN hastası değerlendirildi. Hastaların yaş ortalaması 55,22±15,86'ydi. Çalışmaya dahil edilen hastalarda en sık primer tanı akut myelositik lösemi (%40,8) idi. Atakların 118' inde (%46,3) tanı klinik olarak, 104' ünde (%40,8) mikrobiyolojik olarak konurken, 33 tanesinde (%12,9) ateşin nedeni bulunamadı. En sık saptanan enfeksiyon odakları sırası ile pnömoni (%67,8) ve bakteriyemi (%30,1) idi. Ampirik tedavide monoterapide en sık piperasilin tazobaktam (%57,5) tedavisi tercih edilirken, kombine tedavide karbapenem ve glikopeptidin birlikte kullanımı (%61,2) tercih edilmiştir. Tedavi başarısı genel olarak değerlendirildiğinde ilk tedavi ile başarı oranı %48,6, tedavi değişimi ile başarı oranı %29 saptandı. Tedavi değişim ihtiyacı olan hasta grubunda mortalite anlamlı derece yüksek bulundu (p=0,000). Çalışma süresince takip edilen 255 ataktan 57 (%22,4) tanesinde mortalite görüldü. Hematolojik maligniteli febril nötropenik olgulardaki mortalite ile ilgili risk faktörlerinin incelendiği çalışmamızda MASCC skorunun düşük olması, ileri yaş, steroid kullanımı, hastaya transfüzyon ve total parenteral nutrisyon desteği verilmesi, atak öncesinde proflaksi alması, daha önce FEN atağı geçirme öyküsünün olması, akut böbrek yetmezliği tablosunun eşlik etmesi, CRP yüksekliği ve galaktomannan pozitifliği saptanması, mikrobiyolojik olarak dökümante edilen bilhassa bakteriyemi ile seyreden hasta grubunda yer alması ve ampirik tedavinin değiştirilmesine ihtiyaç duyulması mortaliteyi arttıran risk faktörleri olarak tanımlanmıştır. Febril nötropenik hastaların antimikrobiyal tedavi seçiminde Avrupa ve Amerika rehberleri ampirik tedavi seçimine rehberlik etmektedir. Bununla birlikte, ülke ve ünite bazında sürekli sürveyans yapılması, değişen epidemiyoloji hakkında farkındalık ve uygun antibiyotik seçiminin hasta bazında belirlenmesi özelikle bu gruptaki hastalarda hayati öneme sahiptir.