Böbrek etkilenmesi olan henoch-schönlein purpura(hsp) hastalarının retrospektif incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ETLİK ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ŞERBETÇİ AY
Danışman: Aysun ÇALTIK YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Henoch-Schönlein purpura (HSP) tanısı ile izlenen ve böbrek etkilenmesi olan çocuk hastaları klinik ve laboratuvar parametrelerine göre retrospektif olarak değerlendirmek, bulgular ve prognoz arasında ilişkiyi araştırmak Gereç ve Yöntem: Böbrek etkilenmesi olan ve Henoch-Schönlein Purpura tanısı ile takip edilen 77 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar demografik özellikleri, klinik, laboratuvar ve renal biyopsi sonuçları, tedavi ve prognozları ile değerlendirildi. Bulgular: Hastaların 39'u (%50,6) erkek, 38'i (%49,4) kız olup yaş ortalaması 8,36±3,57 yıl idi. Hastaların tam idrar tetkiklerinde 58'inde (%75,3) mikroskopik hematüri, 9'unda (%11,7) makroskobik hematüri, 58'inde (%75,3) proteinüri kaydedildi. Hastaların 7'sinde (%9,1) hipertansiyon saptandı. İlk renal bulgu zamanı ortalama 3,45±4,73 hafta bulundu. Hastaların %100'ünde cilt tutulumu, %41,6'sında gastrointestinal sistem (GİS) tutulumu, %50,6'sında eklem tutulumu ve %1,3'ünde skrotal tutulum mevcuttu. Çalışmamızda hastalarımıza tanı anında bakılan beyaz küre sayısı ve C-reaktif protein (CRP) değerlerinin ortalamasında artış dikkat çekmektedir. Hastaların tanı anındaki spot idrar protein-kreatinin oranı ve 24 saatlik idrarla atılan protein miktarı ortalaması nefrotik düzeyde proteinüri ile uyumlu bulunmuştur. Yirmi beş hastaya renal biyopsi uygulanmış olup biyopsi yapılan hastaların tamamında (%100) mezangial değişiklikler saptanmış, 16 hastada (%64) tübülointerstisyel değişiklik saptanmıştır. Biyopsi yapılan hastalardan 16'sında (%64) kresent yapısı tespit edilmiştir ve tüm olgularda bu oran %50'nin altında kalmıştır. Biyopsi yapılan 25 hastadan 4'ünde (%16) 1+, 6'sında (%24) 2+ ve 15'inde (%60) 3+ IgA birikimi saptanmıştır. Hastaların %48,1'i tedavi almamış, %18,2'si anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü (ACEİ) veya anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB), %6,5'i yalnızca oral steroid, %18,2'si oral ve pulse steroid, %9,1'i mikofenolat mofetil (MMF), pulse ve oral steroid kombinasyonu kullanmıştır. Çalışmamızda hastalar ortalama 13 ay takip edilmiş olup hastaların %83,1'inde tam remisyon, %16,9'unda parsiyel remisyon saptandı. Son dönem böbrek yetmezliği gelişen hasta olmadı. Makroskopik hematüri ve proteinüri gelişen hastaların, tam remisyon grubuna kıyasla parsiyel remisyon grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek oranda yer aldığı saptanmıştır. Parsiyel remisyon grubunda yer alan hastalarda, spot idrar proteinkreatinin oranı ile 24 saatlik idrarla atılan protein miktarı, tam remisyon grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Sonuçlar: HSP sıklıkla böbreği etkileyen çocukluk döneminin en sık görülen vaskülitidir. Sıklıkla renal etkilenme hematüri ve proteinüri şeklinde görülmektedir. Ağır HSP nefriti çok kısıtlı sayıda olguda gözlenmiştir, son dönem böbrek yetmezliği izlem süreci içinde saptanmamıştır. Proteinürinin şiddeti ile prognoz arasında ters ilişki çalışmamızda da gösterilmiştir. Erken tanı ve düzenli izlem prognozu belirleyen en kritik basamaklar arasında yer almaktadır. Sonuçlarımız, bireyselleştirilmiş hasta yönetimi, risk temelli tedavi yaklaşımı ve uzun dönem izlem gerekliliğini bir kez daha vurgulamaktadır. Bununla birlikte, çalışmamızın tek merkezli oluşu ve hasta izlem süresinin görece kısa olması, özellikle geç dönem böbrek komplikasyonlarının değerlendirilmesini kısıtlayan önemli sınırlılıklardandır. Bu bağlamda, daha geniş katılımlı, çok merkezli ve uzun süreli prospektif çalışmalar, HSP nefritinin doğal seyrini ve uzun dönem böbrek prognozunu daha sağlıklı biçimde ortaya koyacaktır. Anahtar Kelimeler: Hematüri; Henoch-Schönlein purpurası nefriti; Prognoz; Proteinüri