Sağlık personelinde uçuş korkusu ve bunun bir seyahat aracı olarak uçak kullanımına olan etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECEM DAK DEDEKARGINOĞLU
Danışman: Erdinç ERCAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Uçuş korkusu, uçma durumu ile karşılaşıldığında yoğun, tehdit edici durum devam ettiği sürece (uçuş durumu) kalıcı olan, kişinin yaşadığı rasyonel olmayan korku durumudur. Evrimsel sebepler, altta yatan başka korkuların olması, geçmiş travmalar, assosiyatif öğrenme etiyolojik sebepler arasında gösterilir. Uçuş korkusu klinik değişkenlik gösterir. Tedavide bilişsel davranışçı terapi, sanal gerçeklik uygulamaları, farmakolojik ajanlardan faydalanılabilinir. Çalışmamızda sağlık personelinde uçuş korkusunun araştırılması ve literatüre Türk toplumunda geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılmış olan uçuş korkusu ile ilgili bir anket kazandırma hedeflenmiştir. Yöntem ve Gereç: Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan sağlık personeline, kliniğimiz tarafından geliştirilen demografik anket, uçuş korkusu ölçeği, Beck Depresyon Anketi ve SCL-90R anketi yüz yüze olarak uygulanmıştır. Anket sonuçları incelenmiştir.Bulgular: Bireylerin yaş ortalaması 34,75±8,39 yıl olup, 24 ile 64 arasında yer almaktadır. Bireylerin %60,54'ü kadındır. "Daha önceki uçuşunuzda/uçuşlarınızda önemli bir olay yaşadınız mı?" sorusuna evet yanıtını verenlerin oranı %29,19 bulunmuştur. "Yolculuğum esnasında uçuşlar hakkında kötü olaylar duymak uçuşumun kalan kısmını etkilemez." önermesine evet yanıtını verenlerin oranı %67,43'tür. "Daha önce uçuş korkusu tanısı konuldu mu?" sorusuna evet yanıtını verenlerin oranı %0,77'dir. Uçuş korkusu ile ilgili tedavi alan birey gözlemlenmemiştir. Yükseklik korkusu olduğunu düşünenlerin oranı %39,08'dir. Dar, sıkışık, basık veya küçük alanlarda bulunmaktan hoşlanmam önermesine evet yanıtını verenlerin oranı %51,72 iken uçuş korkusu olduğunu düşünenlerin oranı %11,11'dir (Kadın %10,76; Erkek %11,65). Uçuş korkusu olduğunu düşünen kişilerde, yükseklik korkusu (p<0,001) ve dar sıkışık alanlardan hoşlanmama durumu (p=0,002) anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Uçuş korkusu olduğunu düşünen kişilerin, yolculukları esnasında uçuşlar hakkında kötü olaylar duymak, bu kişilerin uçuşlarının kalan kısmını etkileyeceği bulunmuştur (p<0,001). Uçuş korkusu olduğunu düşünen kişilerde Beck depresyon anketi puanları (p=0,011) ve SCL-90R anksiyete (p=0,009), obsesyon (p=0,025), kişiler arası duyarlılık (p=0,024), paranoid (p=0,035) ve genel belirti indeks puanları (p=0,040), komponentleri anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca UKÖ puanları ile Beck depresyon ölçeği (r:0,240, p<0,001) ve SCL-90R somatizasyon (r:0,208, p=0,001), anksiyete (r:0,270, p<0,001), obsesyon (r:0,199, p=0,001), depresyon (r:0,223, p<0,001), kişiler arası duyarlılık (r:0,247, p<0,001), öfke (r:0,193, p=0,002), fobik (r:0,247, p<0,001), psikotik (r:0,190, p=0,002), paranoid (r:0,162, p=0,009), ek puan (r:0,168, p=0,006), genel belirti indeksi (r:0,241, p<0,001) alt tabakalarında pozitif yönlü hafif düzey anlamlı korelasyon saptanmıştır. Geliştirilen ölçeğin geçerlilik ve güvenilirliği yüksektir. (KMO&Barlett:0,844, Cronbach Alpha=0,747, RMSEA:0,79, GFI:0,942, CFI:0,932). Geliştirilmiş olan UKÖ'nun sensivitesi %82,76, spesifitesi %90,10 olarak bulunmuştur. UKÖ puanlarına göre genel katılımda kesme değeri üzerinde alan kişi sayısı 42 (%18) olarak bulunmuştur. Erkeklerde kesme değeri üzerinde alan kişi sayısı 12 (%11,7) olarak bulunmuştur. Kadınlarda kesme değeri üzerinde alan kişi sayısı 36 (%22,8) olarak bulunmuştur. Sonuç: Uçuş korkusu olan kişilerde klostrofobi ve yükseklik korkularının birlikteliği izlenmiştir. Uçuş korkusu olan kişilerde ek psikiyatrik komorbiditelerin eşlik etmesi olasıdır. Geliştirilen uçuş korkusu ölçeğinin yüksek geçerlik ve güvenirlikte olduğu ortaya konmuştur.