65 yaş ve üstü hastalarda COVİD-19 pandemisine bağlı depresyon ve anksiyetenin nütrisyona etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ULYA BİLGÜ HATUN
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Malnütrisyon, 65 yaş ve üzeri hastalarda sıklıkla rastlanan ancak çoğunlukla yetersiz değerlendirme nedeni ile atlanan bir sağlık sorunudur. Malnütrisyonun tanınması ve tedavi edilmesi oldukça önemlidir. Yaşlılarda malnütrisyon pek çok faktörden etkilenmektedir. Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilen COVID-19 salgını, izolasyon vb. kısıtlamalar nedeniyle toplumdaki tüm yaş grupları üzerinde genellikle olumsuz sonuçlara yol açmıştır. Yaşlılarda kısıtlamalar da yaşlıları pek çok yönden etkilemiştir. Çalışmamızda bu yaşlıların nütrisyonu üzerine etkili olabilecek faktörler arasından geriatrik depresyon ve koronovirüs anksiyetesi incelenmek istenmiştir. Bununla birlikte sosyodemografik özelliklerin de malnütrisyon, geriatrik depresyon ve koronavirüs anksiyetesi ile ilişkisi de çalışmanın değerlendirme hedeflerindendir. Bu çalışma ile hekimlerde ve diğer sağlık personelinde malnütrisyon için farkındalık oluşturmak istenmiştir. Ayrıca değişen yaşam koşullarının yaşlıların beslenme ve psikolojik durumunu nasıl etkilediği konusunda bakış açısı oluşturması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.12.2020-01.03.21 tarihleri arasında S.B.Ü Haydarpaşa Numune Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine herhangi bir sebeple başvuran 65 yaş ve üzeri hastalar ile yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 155 hasta dahil edilmiştir. Hastalardan Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu ile yazılı onam alınmış ve sosyodemografik bilgilerinin olduğu Kişisel Bilgi Edinme Formu doldurtulmuştur. Hastaların beslenme durumunu değerlendirmek için MNA-SF, depresyon durumunu değerlendirmek için GDÖ-SF, koronavirüs anksiyetesini değerlendirmek için KAÖ uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 155 hastanın 80'i kadın 75'i erkektir. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortancası 72.0 (ÇAG=12.0)'dir. Minimum yaş 65 yıl iken, maksimum yaş 95 yıl olduğu tespit edilmiştir. MNA-SF ölçek puanlarına göre hastaların %18.1 (n=28) Malnütrisyonlu, %19.3'ü (n=30) Malnütrisyon riski altında, %62.6'sı (n=97) Normal nütrisyonel durumda olduğu belirlenmiştir. GDÖ-SF sınıflamasına göre hastaların %50.3'ünde (n=78) depresif bulgu yok, %33.5'inde (n=52) şiddetli depresif bulgu bulunmaktadır. KAÖ sınıflamasına göre ise hastaların %20.6'sında (n=32) anksiyete var iken, %79.4'ünde (n=123) anksiyete viii bulunmamaktadır. Ölçeklerin birbiri ile olan ilişkisine baktığımızda; MNA-SF ölçek puanı ile KAÖ ölçek puanı arasında yüksek düzeyde, negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (Spearman İlişki Katsayısı= -0.600, p<0.001) MNA-SF ölçek puanı arttıkça KAÖ ölçek puanının azalmakta olduğu belirlenmiştir. Ayrıca MNA-SF ölçek puanı ile GDÖ-SF ölçek puanı arasında yüksek düzeyde, negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (Spearman İlişki Katsayısı= -0.681, p<0.001). Koronavirüs anksiyetesi olmayan bireylerin %60.2'sinde (n=74) geriatrik depresyon yok, %39.8'inde (n=49) geriatrik depresyon var iken, koronavirüs anksiyetesi olan bireylerin %12.5'inde (n=4) geriatrik depresyon yok, %87.5'inde (n=28) geriatrik depresyonun var olduğu belirlenmiştir. GDÖ-SF sınıflamasına göre koronavirüs anksiyetesi olup olmama durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir ( 2=23.076, p<0.001). Sonuç: Beklendiği üzere sonuçlarımızda malnütrisyonun pek çok faktörden etkilendiği ortaya çıkmıştır. Geriatrik depresyon ve koronavirüs anksiyetesi ayrı ayrı beslenme durumunu olumsuz etkilemektedir. Bununla birlikte ekonomik güçlükler, kronik hastalık sayısı, kullanılan ilaç miktarı, iştah azalması, Covid-19 enfeksiyonu geçirip geçirmeme durumu ve daha birçok faktörün beslenme durumunu olumsuz etkilediği saptanmıştır. Bu değişkenlerin her birinin ayrıca geriatrik depresyon ve koronavirüs anksiyetesi üzerine de etkisi olduğu saptanmıştır. Bu durum bize gösteriyor ki malnütrisyon konusunda hekimler olarak daha dikkatli olmalıyız. Birinci basamak sağlık hizmetleri esnasında hastanın beslenmesini ve etkileyen faktörleri detaylı bir şekilde incelemeliyiz. Malnütrisyonun erken tanınması ve tedavisi malnütrisyon sebebi ile oluşacak bireysel ve toplumsal sağlık yükünün önüne geçecekti