Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde gram negatif bakteriyemi risk faktörleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EYLÜL DAŞCI BOZDEMİR
Danışman: Şebnem ÇALKAVUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ocak 2011 – Aralık 2017 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde yatışları sırasında gram negatif bakteriyemi tanısı alan hastaların; demografik, klinik, laboratuvar, mikrobiyolojik özellikleri ve mortalite oranları açısından değerlendirilmesi, çoklu ilaç direnci ve genişletilmiş beta laktamaz direnci oranları ve yıllara göre bu oranlardaki değişim ve hasta popülasyonumuza özel risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Ocak 2011-Aralık 2017 yılları arasında yedi yıllık süreçte Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde yatışları sırasında kültürle kanıtlanmış gram negatif bakteriyemi tanısı alan yenidoğanlar çalışma grubu olarak; aynı zaman aralığında ünitemize yatırılmış olan, gebelik yaşı ve doğum ağırlığı benzer özellikler gösteren, ancak kanıtlanmış gram negatif bakteriyemi tanısı bulunmayan yenidoğanlar, 1:1 oranında kontrol grubu olarak çalışmaya alındı. Çalışmamızın örnek büyüklüğü; % 80 güç, % 95 güven aralığında olup 95 olgu ve 95 kontrolden oluşmaktadır. Hastalar hastane elektronik kayıt sisteminden ve mikrobiyoloji laboratuvarı kayıtlarından belirlendi. Veriler IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User istatistik paket programında değerlendirildi. Bulgular: Demografik özellikler karşılaştırıldığında vaka grubunda APGAR 5. dakika değerleri 7'nin altında olan hasta sayısı istatistiksel olarak kontrol grubundan daha yüksekti (p=0,028). SNAPPE-2 değerleri, dış merkezden tarafımıza sevk ile gelen hasta sayısı, konjenital enfeksiyon veya erken neoatal sepsis varlığı, altta yatan kronik hastalık durumu ve konjenital anomali varlığı istatistiksel olarak vaka grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,001). Gram negatif bakteriyemi etkenleri gözden geçirildiğinde: en çok saptanan etken Klebsiella türleri olarak 55 (% 57,8) hastada saptandı. Gram negatif bakteriyemi risk faktörleri olarak; son 1 ay içinde cerrahi girişim öyküsü, son 1 hafta içinde kortikosteroid kullanımı, son 1 ay içinde antibiyoterapi (ampisilin-piperasilin tazobaktam, aminoglikozid, üçüncü kuşak sefalosporin, glikopeptid, karbapenem, anaerob, antifungal tedavi ve antifungal profilaksi) kullanımı, mekanik ventilasyon ve non-invaziv mekanik ventilasyon kullanımı, mekanik ventilasyon ve non-invaziv mekanik ventilasyonda kalış süresi, total parenteral beslenme varlığı ve süresi, lipid infüzyonu, kateter kullanımı saptandı. Gram negatif bakteriyemi gelişme riskini; altta yatan kronik durum 3,1 kat, antifungal profilaksi verilme gereksinimi 13 kat, üçüncü kuşak sefalosporin 12 kat ve total parenteral beslenme 23,4 kat artırmaktaydı. Altta yatan kronik durum varlığında çoklu ilaç direnci riski 3,5 kat, mekanik ventilatör kullanımı varlığında ise çoklu ilaç direnci riski 6 kat artmaktaydı. ESBL riskini, üreme öncesi bakteriyemi varlığı 5,8 kat, üçüncü kuşak sefalosporin kullanımı ise 2,6 kat artırmaktaydı. Mortalite üzerine etkili olan bağımsız risk faktörlerine bakıldığında, koagülasyon bozukluğu varlığının mortaliteyi 29,8, nötropeni varlığının ise 7,5 kat artırdığı saptandı. Sonuç: Gram negatif bakteriyemi gelişimine etki eden en önemli risk faktörleri; altta yatan kronik durum varlığı, antifungal profilaksi verilme gereksinimi olması, öncesinde üçüncü kuşak sefalosporin kullanımı ve total parenteral beslenme olması olarak saptanmıştır. Çoklu ilaç direnci gelişme riski ise; altta yatan kronik durum, mekanik ventilatör kullanımı varlığında artmaktadır. ESBL riski; üreme öncesi bakteriyemi varlığında, üçüncü kuşak sefalosporin kullanımında artmaktadır. Koagülasyon bozukluğu ve nötropeni varlığında mortalite artmaktadır. Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerindeki hastalarda gram negatif bakteriyemi yüksek morbidite ve mortalite ile seyretmektedir. Risk faktörlerinin saptanması, enfeksiyon kontrolü için genel kurallara uyulması, en başta el hijyeninin her alanda sağlanması, mümkün olduğunca gereksiz tüm invaziv girişimlerden ve antibiyotik kullanımından kaçınılması, antibiyotik direncini artırmamak için; başlamadan önce doğru endikasyonla, uygun antibiyotik, uygun doz ve süre içinde, uygun veriliş yolu ile verilmesi yoluyla akılcı antibiyotik kullanımının mutlaka yerine getirilmesi morbidite ve mortalitenin azaltılması açısından önemlidir. ANAHTAR KELİMELER: Gram negatif bakteriyemi, risk faktörleri, yenidoğan