Sigara bırakma tedavi sonuçlarının yaşlı ve genç hastalarda retrospektif olarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM DEMİRTEPE
Danışman: Mehmet Ali ERYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile son 1 yıl içinde sigara bırakma polikliniğine başvurup tedavisi başlanan hastaların mevcut hastane santral telefonuyla aranarak sigara bırakma tedavi sonuçlarının yaşlı ve genç hastalarda değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma analitik tipte kesitsel bir çalışmadır. Çalışmamıza Konya Eğitim Araştırma Hastanesi sigara bırakma polikliniğine 01.03.2015 – 01.3.2016 tarihleri arasında başvurup sigara bırakma tedavisi başlanan 18 yaş üstü tüm hastalar retrospektif olarak incelendi. Toplam 905 hasta çalışmaya dahil edildi. Ayrıca sigara bırakma polikliniği değerlendirme formundan; hastaların sosyodemografik verileri, sigara içme özellikleri, özgeçmiş soygeçmiş özellikleri tespit edildi. Hastalar kayıtlardan telefonlarına ulaşılarak tek tek arandı ve tedavi sonuçları sorgulandı. Yaşlı popülasyonda sigara bırakma tedavisinde farmakolojik tedavinin güvenilirliği ve etkinliği ile ilgili yeterli çalışma bulunmadığından hastalar 60 yaş altı ve 60 yaş üstü olarak 2 gruba ayrıldı ve sosyodemografik özelliklerle birlikte verilen ilaç tedavilerinin sigara bırakma başarısına etkisi değerlendirildi. Katılımcılara sigara bırakma tedavisi değerlendirme anketi uygulandı. İstatistiksel analizler için SPSS 21.0 paket programı kullanıldı. Bulgular: Değerlendirilen 905 hastanın %80.8'i (n=732) erkek, %19.2'si (n=173) kadındı. Çalışmada yer alan tüm hastalar ele alındığında sigaraya başlama yaş ortalaması 16.17 yıl bulundu. Olguların kendi ifadeleri sonucunda % 41.5'inin (n=376) en az 2 ay olmak üzere sigarayı bıraktığı tespit edildi. Çalışmamıza katılan bireyler içinde, sigarayı bırakmış ve bırakamamış gruplar arasında cinsiyet (p=0.881), medeni durum (p=0.903) ve başlama yaşı (p=0.139) ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark izlenmedi. Meslek ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark tespit edildi. Emeklilerin sigara bırakma oranı diğer meslek gruplarına göre daha yüksek bulundu (p=0.021). Tedavi öncesi bırakma girişimi ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark bulunamadı (p=0.888). Bağımlılık skoru (p=0.594) ve günde içilen sigara miktarı (p=0.810) ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark iii bulunamadı. Ancak çalışmamız içinde toplam sigara içme yılı ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark tespit edildi (p<0.001). Tüm ilaç tedavilerinde uygulanan ilaç miktar ve süresi ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark tespit edildi (p=0.011). Evde sigara içen başka birey olmayanlarda sigara bırakma oranı yüksek tespit edildi (p=0.001). İş yerinde sigara içen birey olmayanlarda sigara bırakma oranı yüksek tespit edildi (p=0.026). İş yerinde sigara içilmesi tekrar sigaraya başlama oranını artırmaktadır (p=0.002). Evde sigara içilmesi ile tekrar sigaraya başlanması arasında anlamlı fark bulunamadı (p=0.162). Karar verme nedeni ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark tespit edildi ve hastalık nedeniyle sigara bırakanların oranı diğer nedenlerle sigara bırakan bireylere göre daha yüksek tespit edildi (p=0.008). Bırakma tedavisi süresince hekim kontrolüne gelen grubun, kontrole gelmeyen gruba göre sigara bırakma oranı daha yüksek ve anlamlı idi (p<0.001). Verilen farmakolojik tedavi yöntemi ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark tespit edildi ve vareniklin verilen bireylerin sigara bırakma oranı diğer ilaç tedavileri verilen bireylere göre daha yüksek tespit edildi (p=0.001). Yaş grupları içerisinde 60 yaş altı grup içerisinde verilen tedavi türü ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark tespit edildi (p=0.005), 60 yaş ve üzerindeki grupta verilen tedavi türü ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı fark izlenmedi (p=0.30). 60 yaş ve üzerindeki bireylerin, 60 yaş altı kişilere göre sigara bırakma oranı daha yüksek ve anlamlı idi (p=0.037). Yine poliklinik hizmetinden memnun olanlar ile sigara bırakma oranı arasında (p<0.001), ve kendilerine yeterince zaman ayrıldığını belirtenler ile sigara bırakma oranı arasında (p=0.001) anlamlı fark tespit edildi. Sonuç: Çalışmamızda telefon ile yaptığımız görüşmeler vasıtasıyla bireylerin kendi ifadeleri sonucunda toplamda % 41.4'ünün (n=376) en az 2 ay süre ile sigarayı bıraktığı tespit edildi. Çalışmamız içinde tedavi yöntemleri ile sigara bırakma oranı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiş ve vareniklin verilen bireylerin sigara bırakma oranı diğer tedavi yöntemlerine göre daha yüksek tespit edilmiştir. Mevcut tedavi yaklaşımları ile sigara bırakma oranının benzer çalışmalara göre istenilen düzeylerde olduğunu gözlemledik. Ayrıca 60 yaş ve üzeri bireylerin sigara bırakma oranı, 60 yaş altı bireylere göre daha yüksek, istatistiksel olarak anlamlı tespit edilmiştir. Yaşlı bireylerde sigaranın bırakılması, kronik hastalıkların seyrinin önlenmesi açısından maliyet etkin olarak düşünülebilir. Bu nedenle yaşlılarda sigara bırakma tedavisinde kullanılacak yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesi ve ileri çalışmalar yapılması önemli bir ihtiyaçtır.