İstanbul'daki aile hekimi asistanlarının kanser taramaları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendrilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KASIM ÖZTOPRAK
Danışman: Mustafa Reşat DABAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tahminlere göre 2030 yılında kanser vaka oranının iki katına çıkması beklenmekte bu da kanserin ülkemizde ve tüm dünyada daha da ciddi bir sağlık sorunu haline geleceğini göstermektedir. Bu durum karşısında UKTP çok önem arz etmektedir. Koruyucu sağlık uygulamalarının ve sağlık eğitimlerinin bu kişilere nasıl uygulanacağı konusunda en önemli noktada aile hekimleri bulunmaktadır. Aile hekimleri ulusal kanser tarama programının topluma iletilmesinde, hedef yaştaki nüfusun davet edilmesinde, tarama sayılarının istenen düzeylerde yapılmasında ve tarama sonuçlarının iletiminde tarama programlarının vazgeçilmez bir parçası olmaktadır. Bu çalışmayla İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki bu çalışmanın evreni olarak Başakşehir Çam ve Sakura Şehir hastanesi, Haseki EAH, Gaziosmanpaşa EAH, Bağcılar EAH, Okmeydanı EAH olmak üzere toplam 260 asistan evreninden %5 hata payı ile güven aralığı %95 olarak 156 katılımcı ile yapılmıştır. Katılımcılara online anket yapılarak 20/09/2023-20/10/2023 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Toplamda 38 sorudan ve 2 bölümden oluşan anketimizde, ilk bölüm 9 sorudan oluşup katılımcıların sosyodemografik özellikleri, öz değerlendirmeleri ve tutumları değerlendirmektedir. İkinci bölümde ise Sağlık Bakanlığının yayınlamış olduğu UKTP baz alınarak 29 soru hazırlanmıştır. İlk 21 soru çoktan seçmeli olup sonraki 8 soru doğru/yanlış sorusu olarak bilgileri değerlendirmektedir. Bilgi puanları için doğru 1 puan, yanlış 0 puan kabul edilerek hesaplanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. Alfa anlamlılık seviyesi p˂0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: 156 hekim katılımcı ile yapılmıştır. Hekimlerin %63,5'i kadın, %15,4'ü SAHU, %84,6'ü AHU olarak eğitimlerini sürdürmekteydi. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin yaş ortalaması 29,7±4,2 olarak hesaplandı. Hekimlerin "Kanser tarama testleri hakkında yeterli bilgiye sahip olduğunuzu düşünüyor musunuz?" sorusuna evet yanıtını verenlerin oranı %55,1 bulundu. Katılımcıların 29 sorudan oluşan bilgi sorularından aldıkları puan ortalaması ise 20,8±3,1 olarak hesaplandı. Katılımcıların asistanlıkta geçirdiği süreye göre kanser taramaları ile ilgili eğitim almış olma durumlarında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0006). Asistanlık eğitiminde kanser taramaları ilgili eğitim alanların almayanlara göre öz yeterlilik algısı oranları istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,001). Daha önce ASM de çalışanların serviks kanser tarama bilgi puanları çalışmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,005). SAHU uzmanlık öğrencilerinin meme kanseri, serviks kanseri tarama bilgi puanı AHU öğrencilerine göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,022 p<0,001). Sonuç: Aile hekimleri, aile hekimliği uygulamasında önerilen UKTP hakkında kendilerini yetersiz görmektedir. Aile hekimleri kanser taramalarını hangi yöntemle tarayacağını bilmekte fakat hangi yaş aralığını hangi sıklıkta tarayacağını bilememektedir. 2030 yılında kanser vakaların yüzde yüz artması beklenirken erken tanı için bu denli önemli olan kanser tarama programı gerek asistanlık eğitiminde teorik bilgilere (sempozyum, seminer ve kongre) daha çok ağırlık verilmesi gerekse asistanlık eğitiminde kanser taramaların özümsendiği pratiğe döküldüğü EASM'lerde çalışma olanağının artırılması gerektiği düşünüldü. Anahtar Sözcük: Ulusal Kanser Tarama Standartları, Kanser Bilgi Yükü, Aile Hekimi