Yoğun bakım hastalarında serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeylerinin prognoz ve mortalite üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ŞAHİN MERCİMEK
Danışman: Yahya Kemal GÜNAYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada yoğun bakımımızda yatan hastalarımızın başlangıç serum klor, kalsiyum ve magnezyum düzeylerinin mortalite ve prognoz üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu sayede yoğun bakım prognoz ve mortalite skorlamalarına katkı sağlamayı umuyoruz. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif, dosya tarama yöntemi ile yapıldı. Çalışmamız Sağlık Bakanlığı SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Yoğun Bakım Ünitesinde uygulanmıştır. 01.01.2018 ile 01.01.2022 tarihleri arasında yoğun bakım ünitemize yatırılan hastalar çalışmaya dahil edildi. Travma hastaları, intoksikasyonlar, gebe ve 18 yaş altı hastalar, dosyalarında bilgileri eksik olan hastalar, magnezyum ve kalsiyum düzeyini etkileyebilecek olan ek hastalıkları olan hastalar çalışma dışında bırakıldı. Araştırmada hastaların APACHE-II ve qSOFA skorları, tanıları, yatış süreleri, organ yetmezlikleri, entübasyon ve mekanik ventilasyon ihtiyaçları, kısa ve uzun dönem mortalite oranları, kan gazı laktat düzeyi ile serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeyleri değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya 1902 hasta katılmıştır. Dışlama kriterleri uygulandıktan sonra toplam 852 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Magnezyum düzeyi hastane içi mortaliteyi öngörmede etkili saptanmıştır. Magnezyum kestirim değeri olan 0,715 ve üstü %81,4 sensitivite ve %35,0 spesifite ile anlamlı bulunmuştur (p=0,004). Magnezyum, kalsiyum, düzeltilmiş kalsiyum ve klor düzeyleri 6 aylık mortaliteyi öngörmede etkili saptanmıştır. Uzun dönem (6 aylık) mortaliteyi öngörmede magnezyum kestirim değeri olan 0,745 ve üstü %73,9 sensitivite ve %28,8 spesifite; kalsiyum kestirim değeri olan 9,075 ve altı %74,4 sensitivite ve %43,6 spesifite; düzeltilmiş kalsiyum kestirim değeri olan 8,85 ve üstü %71,4 sensitivite ve %34,8 spesifite; klor kestirim değeri olan 95,5 ve üstü %77,8 sensitivite ve %24,1 spesifite ile anlamlı bulunmuştur (sırasıyla p değerleri: 0,004; 0,000; 0,007; 0,015). Ayrıca magnezyum, kalsiyum ve klor düzeylerinin inotropik ajan, entübasyon ve noninvaziv mekanik ventilasyon ile ilişkisi de incelenmiştir. Kalsiyum ile inotropik ajan ihtiyacı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,000). Magnezyum, kalsiyum ve düzeltilmiş kalsiyum ile entübasyon ihtiyacı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla p değerleri: 0,000; 0,023; 0,005). Sonuç: Yoğun bakım hastalarında serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeylerinin prognoz ve mortalite açısından değerli belirteçler olduğu görülmüştür. Serum kalsiyum, magnezyum ve klor düzeylerinin yetersiz veya aşırı seviyelerinin hastaların yoğun bakım süresince inotropik ajan ve entübasyona ihtiyaç duyması ile ilişkili olabileceği ve dolayısıyla iyileşme sürecini olumsuz etkileyebileceği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım hastası, Kalsiyum, Magnezyum, Klor