İnflamatuar barsak hastalıklarının pankreas üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS GÖKÇÜL
Danışman: Şule POTUROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İBH barsak dışı organlara da etkileri olabilen sistemik inflamatuar bir hastalıktır. Çalışmamızda hastaların ve kontrol grubunun klinik, laboratuvar ve MR görüntülemeleri incelenerek pankreatik steatoz başta olmak üzere inflamatuar barsak hastalıklarının pankreas üzerine etkilerini incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Gastroenteroloji ve İç Hastalıkları polikliniğine 31.01.2024 tarihinden sonra başvuran dahil edilme kriterlerinin tamamına uyan 85 İBH tanılı hasta ve 39 İBH olmayan kontrol grubu dahil edildi. Pankreas hastalığı öyküsü olan hastalar, hepatobiliyer hastalık öyküsü ve pankreatik steatoza neden olabilecek sebepleri (obezite, hiperlipidemi, alkol kullanımı) olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Polikliniğe başvuran hasta ve kontrol grubunun demografik özellikleri, klinik öykü, laboratuvar tetkikleri (ALT, AST, ALP, GGT, Amilaz, Lipaz, Fekal elastaz), MR görüntülemeleri prospektif olarak incelendi ve karşılaştırıldı. Çalışmaya katılan hastaların verileri ile oluşturulan veri tabanı SPSS versiyon 23 (IBM Co. UA) kullanılarak analiz edildi. Saptanan sonuçlardan p değeri 0,05'in altında olan sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya toplam 85 hasta dahil edildi ve bu hastaların 49'unu (%57,6) ülseratif kolit hastaları oluştururken 36'sını (%42,4) Crohn hastaları oluşturmaktaydı. Kontrol grubu ile hastalar arasında cinsiyet (p=0,150), yaş (p=0,397) ve VKİ (p=0,477) için istatistiksel fark saptanmadı. Çalışmaya dahil edilenlerin amilaz, lipaz, ALT, AST, ALP, GGT değerleri incelendiğinde anormal enzim düzeyi saptanmadı. PS açısından PDFF ölçümleri ile karşılaştırıldı. ÜK hastalarının ortalama pankreas PDFF ölçümleri %6,43±5,88 iken Chron hastalarının ortalaması %6,25±4,37 olarak saptandı. Ülseratif kolit ve Chron hastalarında baş (p=0,480), boyun (p=0,676) ve kuyruk (p=0,913) PDFF ölçümleri arasında anlamlı farklılık gözlenmedi. Kontrol grubu PDFF ölçümleri baş %11,69±11,25; boyun %12,28±11,59 ve kuyruk %12,18±9,11 olarak saptandı. Kontrol grubunun pankreas PDFF ölçümleri ÜK, CH tanılı hastalar ve İBH grubunun tamamı ile kıyaslandığında anlamlı olarak yüksek saptandı. İBH hastalarının 52'sinde (%61,17) PS saptanmazken 33'ünde (%38,83) PS var olarak değerlendirildi. ÜK hastalarının viii 19'unda (%38,87), Crohn hastalarının ise 14'ünde (%38,88) PS saptandı. 2 grup arasında PS varlığı açısından anlamlı fark saptanmadı (p=0,99). Kontrol grubunda ise 23 (%58,98) hastada PS saptanırken, 16 (%41,02) hastada PS saptanmadı. İBH hastaları ile kontrol grubu PS varlığı açısından kıyaslandığında kontrol grubunda PS varlığı anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0.031). İnflamatuar barsak hastalığı olan 85 hastanın pankreas PDFF ölçümleri ile hastalık şiddetleri arasındaki korelasyon analizde anlamlı bir ilişki saptanmadı. ÜK olan 39 hastanın ortalama fekal elastaz düzeyi 434,2±222,6 µg/g olarak saptanırken, Crohn olan 30 hastanın ortalama fekal elastaz düzeyi 472,2±222,5 µg/g olarak saptandı. Aralarında anlamlı bir farklılık görülmedi. Fekal elastaz çalışılan 69 hastadan 10'nunda fekal elastaz düzeyi <200 µg/g görülerek ekzokrin pankreas yetmezliği saptandı. Ekzokrin yetmezlik olan 10 hastanın 6'sında (%60) PS varken, yetmezlik olmayan 59 hastanın 19'unda (%32,2) PS saptanmıştır. Ekzokrin pankreas yetmezliği olan hastalarda PDFF ölçümleri daha yüksek saptanmıştır. PS açısından değerlendirildiğinde ekzokrin yetmezliği olanlarda PS daha yüksek yüzdede saptanırken istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur. (p=0.09 odds oranı:3,16). Sonuç: İBH tanılı hastalar ve kontrol grubu incelendiğinde İBH tanılı hastalarda anormal enzim düzeyi, PS ve ekzokrin pankreas yetmezliği açısından anlamlı bir artış saptanmamıştır. Yine de PS prevalansı İBH tanılı hastalarda %38,83 saptanmış olması İBH hastalarında önemli komplikasyonları olduğu bilinen PS açısından dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir. Birçok sistemi etkileyen inflamatuar bir hastalık olan İBH yönetiminde EİM yönetimi önemlidir. Anahtar kelimeler: İnflamatuar Barsak Hastalığı, Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Pankreatik Steatoz, Ekstraintestinal Manifestasyonlar