Morbid obez bireylerde dehidratasyon ile ilişkili olabilecek sağlık sorunları: inkontinans, immobilite, instabilite, iatrojenez ve bozulmuş bilişsel fonksiyonlar
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEVİN BÖLÜK
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Bu çalışmanın amacı, morbid obez bireylerde dehidratasyon, denge ve yürüme performansı, bilişsel işlevler ve düşme riski arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya BMI ≥ 40 kg/m² olan toplam 104 birey dâhil edilmiştir. Çalışmada tanımlayıcı ve ilişki arayıcı desen kullanılmıştır. Katılımcılar Olgu Rapor Formu, Dehidratasyon Tarama Ölçeği (DTÖ), İtaki Düşme Riski Ölçeği (İTAKİ), Mini Mental Durum Testi (SMMT), Üriner İnkontinans Yaşam Kalite Ölçeği (I-QOL), Kalk Yürü Testi (KYT) ve Otur Kalk Testi (OKT) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 52,03±14,37, BMI ortalaması 41,80±1,16 olup, %85,6'sı kadındır. Kalk Yürü Testine göre %5,8'inin yüksek düşme riski taşıdığı; otur kalk testine göre ise %16,3'ünün düşük performans sergilediği belirlenmiştir. Otur kalk testinde düşük performans gösteren bireylerin osmolarite düzeylerinin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur (t=-2,910, p=0,004). Yaş ile DTÖ (r=0,297, p=0,002), osmolarite (r=0,299, p=0,002), denge testleri (r=0,460, r=0,390; p<0,001)ve İDRÖ (r=0,821, p<0,001) puanları arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır. Araştırmada vakaların osmolarite değerleri ile OKT (r=0,285, p=0,003), İDRÖ (r=0,278, p=0,004) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı seviyede pozitif korelasyon olduğu bulundu. Bunlara ek olarak vakaların osmolarite değerleri ile I-QOL (r=-0,252, p=0,010) ve SMMT (r=-0,222, p=0,023) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı seviyede negatif korelasyon olduğu bulundu. Çok değişkenli linear regresyon analizine göre, DTÖ puanlarını açıklamada yaş değerlerinin etkili bir faktör olduğu (p=0,045) bulundu. Buna ek olarak I-QOL puanlarını açıklamada SMMT (p=0,006) ve DTÖ (p=0,011) puanlarının istatistiksel olarak anlamlı etkili faktörler olduğu değerlendirildi. Sonuç: Morbid obez bireylerde dehidratasyon belirtileri fiziksel performans, inkontinans, denge bozuklukları ve bilişsel yetersizlikler ile ilişkilidir. Özellikle yaş ilerledikçe morbid obez bireylerde kronik hastalıkların artması bu bireylerin sağlığını daha fazla bozabilir. Çalışma sonucunda obez bireylerde hidrasyonun düzenli izlenmesi, bilişsel ve fiziksel fonksiyonların değerlendirilmesi ve düşme riskini azaltıcı önlemler alınması gerektiğini önermektedir. Anahtar Kelimeler: Morbid obezite, dehidratasyon, düşme riski, yaşam kalitesi, bilişsel fonksiyonlar, fiziksel performans