Periferik arter hastalarına uygulanan perkutan transluminal balon anjioplasti tedavisinin enflamatuar biyobelirteçlere etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İMMÜNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM KAYNAR BEYAZ

Danışman: Sevgi KALKANLI TAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, alt ekstremite periferik arter hastalığı (PAH) olan bireylerde uygulanan perkütan transluminal balon anjiyoplasti (PTA) tedavisinin enflamatuar biyobelirteçler ve hematolojik göstergeler üzerindeki 30 günlük etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi'nde prospektif ve gözlemsel olarak yürütülen çalışmaya, alt ekstremite arterlerinde ≥%50 darlık ve AKİ<0,90 saptanan, ilk kez PAH tanısı alan 47 erişkin dahil edildi. Girişimden önce ve 30. günde venöz kan örnekleri alındı. Plazmada IL-1β, IL-2, IL-6, IL-8, IL-10, IL-13, TGF-β ve TNF-α düzeyleri sandviç-ELISA yöntemiyle ölçüldü; HS-CRP, prokalsitonin (PCT), fibrinojen ile tam kan sayımı değerlendirildi ve NLR hesaplandı. Veriler dağılıma göre eşleştirilmiş t testi veya Wilcoxon testi ile analiz edildi. İstatistiksel olarak p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaşı 66,5±8,3 yıl, %74,5'i erkekti. PTA sonrası AKİ 0,56±0,13'ten 0,73±0,15'e yükseldi (p<0,001). Pro-enflamatuar sitokinlerde belirgin düşüş izlendi: IL-1β, IL-2, IL-6, IL-8 ve TNF-α anlamlı azaldı (her biri p<0,001). IL-10 arttı (p=0,002), IL-13 değişmedi (p=0,998), TGF-β'de fark yoktu (p=0,452). HS-CRP ve fibrinojen azaldı (her ikisi p<0,001); PCT hafif arttı (p=0,018). Lökosit sayısında azalma eğilimi (p=0,067), nötrofilde düşüş (p=0,001), lenfositte artış eğilimi (p=0,117) izlendi; trombosit değişmedi. NLR 2,8±0,9'dan 2,1±0,5'e düştü (p<0,001). ΔAKİ ile ΔHS-CRP ve Δfibrinojen arasında negatif korelasyon saptandı. Erkeklerde AKİ iyileşmesi daha belirgindi (p=0,022). İnfrainguinal olgularda TNF-α azalımı daha fazla bulundu (p=0,031). Sigara durumuna göre IL-8 ve NLR değişiminde farklılık mevcuttu. Sonuç: PTA, PAH'lı hastalarda 30 günlük süreçte hem periferik perfüzyonu artırmakta hem de sistemik enflamatuar yükü azaltmaktadır. IL-10 artışı anti-enflamatuar yanıtı desteklerken, TGF-β ve IL-13'te değişiklik olmaması yeniden şekillenme süreçlerinin kısa dönemde sınırlı etkilendiğini düşündürmektedir.