0-5 yaş arası çocuklarda görülen besin alerjilerinin annelerin depresyon anksiyete düzeyleri ve yaşam kaliteleri üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM KABASAKAL YILMAZ
Danışman: Mehmet Halil ÇELİKSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı, 0-5 yaş arası çocuklarda görülen IgE aracılı ve non-IgE aracılı besin alerjilerinin, annelerin depresyon, anksiyete düzeyleri ve yaşam kaliteleri üzerindeki etkisini belirlemektir. Materyal ve Metod: Çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, 0-5 yaş arası 42'si IgE aracılı 42'si non-IgE aracılı olmak üzere toplam 84 besin alerjili çocuğun annesi ve kontrol grubu olarak 42 sağlıklı çocuğun annesi dahil edilmiştir. Katılımcılara Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (STAIT-TRAIT) ve Kısa Form-36 (SF-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-kare testi, ANOVA testi ve Kruskal-Wallis H testi kullanılmış, yaşam kalitesini etkileyen değişkenleri belirlemek için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya IgE aracılı grupta 42 non-IgE aracılı grupta 42 ve kontrol grubunda 42 olmak üzere toplam 126 anne alındı. IgE aracılı gruptaki annelerin ortanca yaşı 29 yıl (min-max:23-42), non-IgE aracılı gruptaki annelerin ortanca yaşı 29 yıl (min-max:23-40), kontrol grubundaki annelerin ortanca yaşı 31 yıl (minmax:21-49) olarak saptandı. IgE aracılı gruptaki annelerin ortanca yaşı 29 yıl (minmax:23-42), non-IgE aracılı gruptaki annelerin ortanca yaşı 29 yıl (min-max:23-40), kontrol grubundaki annelerin ortanca yaşı 31 yıl (min-max:21-49) olarak saptandı. Hasta grupları ile kontrol grubu arasında anne yaşı, eğitim düzeyi ve çalışma durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (Sırasıyla p=0.085, 0.194 ve 0.765). IgE aracılı gruptaki anneler ve non-IgE aracılı gruptaki annelerin depresyon ve STAIT anksiyete skorları kontrol grubundaki annelere göre daha yüksekti (Sırasıyla p=0.001 ve 0.001). IgE aracılı gruptaki annelerin hem non-IgE aracılı grup hem de kontrol grubundaki annelere göre TRAIT anksiyete skorları anlamlı olarak daha yüksekti (Sırasıyla p=0.001 ve 0.001). Ek olarak non-IgE aracılı gruptaki annelerde TRAIT skorları kontrol grubundaki annelere göre daha yüksekti (p=0.001). IgE aracılı gruptaki annelerin Fiziksel rol güçlüğü, Emosyonel rol güçlüğü, Enerji/Canlılık/Vitalite, Duygusal iyioluş, sosyal işlevsellik, genel sağlık skorları kontrol grubundaki annelere göre daha düşüktü (Sırasıyla p=0.001, 0.001, 0.001, 0.001, 0.001, 0.001 ve 0.001). Non-IgE aracılı gruptaki annelerin Emosyonel rol güçlüğü, Enerji/Canlılık/Vitalite, Duygusal iyioluş, sosyal işlevsellik, ağrı ve genel sağlık skorları kontrol grubundaki annelere göre daha düşüktü (Sırasıyla p=0.001, 0.001, 0.001, 0.001, 0.001, 0.028 ve 0.001). IgE aracılı gruptaki annelerin Fiziksel fonksiyon ve Fiziksel rol güçlüğü skorları non-IgE aracılı gruptaki grubundaki annelere göre daha düşüktü (Sırasıyla p=0.001 ve 0.001). Sonuç: Besin alerjili çocukların anneleri, yalnızca çocuklarının sağlık durumlarıyla ilgili değil, aynı zamanda kendi psikolojik ve sosyal iyi oluşları açısından da önemli düzeyde etkilenen bir risk grubudur. Hem IgE aracılı hem de non IgE aracılı besin alerjisine sahip çocukların annelerinde depresyon ve anksiyete düzeyleri ile yaşam kalitesinde bozulmalar görülebilmektedir. Bu nedenle, besin alerjili çocukların takibinde annelerin psikolojik durumlarının değerlendirilmesi ve gerekli desteğin sağlanması, tedavi sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmelidir. Gelecekte daha geniş örneklem gruplarıyla yapılacak izlem temelli çalışmalar ve destek programlarına yönelik araştırmalar önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Besin Alerjisi, Anne, Depresyon, Anksiyete, Yaşam Kalitesi